Alle Belgische gevangenissen zijn sinds vanochtend 6 uur in staking gegaan. Het personeel protesteert tegen de aanhoudende overbevolking, de hoge werkdruk en de toenemende agressie binnen de inrichtingen. Opmerkelijk is dat de directie van de gevangenissen de actie openlijk steunt en de situatie als "onhoudbaar" bestempelt. Deze landelijke actie volgt op diverse lokale protesten en benadrukt de structurele problemen waar het Belgische gevangeniswezen al jaren mee kampt.
De problemen in de gevangenissen zijn al langer bekend en worden door zowel vakbonden als directie erkend. Zo getuigde een cipier van de Gentse gevangenis eerder al dat de "echte oorzaken van agressie overbevolking en personeelstekort zijn" dewereldmorgen.be. Dit tekort aan personeel en de overbezetting leiden tot een toename van agressie tegen het gevangenispersoneel, zowel binnen als buiten de muren. Recente incidenten, zoals de plaatsing van een molotovcocktail aan de woning van een personeelslid in Haren, onderstrepen de ernst van de situatie. Volgens Guy De Smet, penitentiair beambte in Dendermonde en afgevaardigde van het Vrij Syndicaat voor het Openbaar Ambt (VSOA), krijgen gevangenen te weinig hulp door het personeelstekort en het grote aantal gedetineerden, wat een vicieuze cirkel creëert die leidt tot persoonlijke aanvallen op cipiers.
De overbevolking is een cruciaal punt van zorg. In de Antwerpse gevangenis aan de Begijnenstraat weigerden cipiers eerder al nieuwe gedetineerden op te nemen vanwege de extreme overbezetting vrt.be. Daar sliepen meer dan 100 gevangenen op matrassen op de grond. Mario Heylen van de socialistische vakbond ACOD beschreef de situatie als "stapelen" en "niet menselijk", waarbij cellen van 8 vierkante meter door drie personen werden gedeeld. De directie van de Antwerpse gevangenis, An Janssens, toonde begrip voor deze actie. Het probleem van overbevolking is niet nieuw; al in 2005 klaagden cipiers in de Antwerpse Begijnenstraat over personeelstekort en de gevolgen daarvan voor de gedetineerden, zoals verminderde douchemogelijkheden en afschaffing van kantinediensten mensenrechten.be.
Naast overbevolking en personeelstekort speelt ook de staat van de infrastructuur een rol. In de gevangenis van Wortel legden cipiers eerder het werk neer om de aanhoudende agressie en veiligheidsproblemen aan te klagen. Vakbondsafgevaardigde Walter Sommen van ACOD wees op defecte camera's, kapotte veiligheidscellen en slecht sluitende deuren als voorbeelden van de erbarmelijke omstandigheden vrt.be. Een recent incident waarbij meerdere cipiers gewond raakten na agressief gedrag van een gedetineerde, leidde tot frustratie over de opgelegde sancties, die als te mild werden ervaren.
De vakbonden vragen al jaren om structurele oplossingen, zoals meer personeel en extra plaatsen in de gevangenissen. Echter, volgens De Smet komt er weinig van deze eisen terecht. De stakingen, hoewel soms als herhaaldelijk ervaren, blijven volgens Sommen een "duidelijk signaal naar Brussel en de lokale directie dat er naar ons geluisterd moet worden en dat ze moeten ingrijpen."
De huidige landelijke staking, met de openlijke steun van de directie, onderstreept de urgentie van de situatie en de breed gedragen overtuiging dat het gevangeniswezen op een breekpunt staat. De actie heeft tot doel de aandacht te vestigen op de noodzaak van ingrijpende maatregelen om de veiligheid en leefbaarheid voor zowel personeel als gedetineerden te garanderen.