Brussel, België – Uit recente steekproeven van het Rijksinstituut voor Ziekte- en Invaliditeitsverzekering (Riziv) blijkt dat ongeveer een kwart van de langdurig zieken onterecht of te lang een uitkering ontvangt. Deze bevindingen zetten de ziekenfondsen opnieuw onder druk en leiden tot kritiek vanuit de politiek. Minister van Volksgezondheid Frank Vandenbroucke (Vooruit) roept de ziekenfondsen op om hun controles te verscherpen vrt.be.
De resultaten van de steekproeven, waarover De Standaard berichtte en die ook door VRT NWS werden ingezien, komen naar buiten op een moment dat de voorzitters van de ziekenfondsen in de Kamer tekst en uitleg moeten geven over hun controlebeleid . N-VA en MR hebben al eerder kritiek geuit op de vermeende laksheid van de ziekenfondsen bij het controleren van langdurig zieken.
Details van de steekproeven
Het Riziv voerde in 2025 twee steekproeven uit, waarbij telkens 1.000 dossiers werden onderzocht. De eerste groep bestond uit jongeren onder de 28 jaar, terwijl de tweede groep mensen onder de 40 jaar met een psychische aandoening omvatte.
In de groep van jongeren onder de 28 jaar moest de uitkering van 23,9 procent worden stopgezet en die van 3,2 procent worden ingekort. Bij de mensen onder de 40 met een psychische aandoening ging het om respectievelijk 25,2 procent die de uitkering moest beëindigen en 3,8 procent waarbij de uitkering werd ingekort .
Minister Vandenbroucke merkt op dat deze cijfers vergelijkbaar zijn met die van 2024 en benadrukt dat er "echt beter" moet worden gepresteerd. Hij stelt dat de "vrijblijvendheid voorbij is" en dat de ziekenfondsen een "stevig tandje moeten bijsteken" .
Oproep tot strengere controles en beleidswijzigingen
De bevindingen van het Riziv ondersteunen de noodzaak voor strengere controles en een herziening van het beleid rond langdurige arbeidsongeschiktheid. Eerder berichtte Het Laatste Nieuws, op basis van een intern document dat ook door VRT NWS werd ingezien, al dat een kwart van de gecontroleerde mensen met een invaliditeitsuitkering tot hun pensioen daar geen recht op had vrt.be.
Minister Vandenbroucke heeft aangekondigd dat er meer controles zullen volgen om de groeiende groep langdurig zieken, die in 2024 meer dan 500.000 Belgen telde, beter te beheren . De federale regering heeft reeds maatregelen genomen die vanaf januari van kracht worden, gericht op het begeleiden van langdurig zieken terug naar werk. De financiering van mutualiteiten zal in toenemende mate afhangen van hun succes in deze begeleiding.
Bovendien werkt de minister aan een plan waarbij op termijn jaarlijks een nieuwe aanvraag voor arbeidsongeschiktheid moet worden ingediend voor iedereen die langer dan een jaar arbeidsongeschikt is erkend. Momenteel is dit niet het geval; na een jaar invaliditeit hoeft een behandelend arts geen nieuwe aanvraag meer in te dienen. Het Riziv voert sinds vorig jaar op verzoek van Vandenbroucke steekproeven uit bij mensen die een invaliditeitsuitkering ontvangen tot hun pensioen, wat de effectiviteit van een dergelijke hernieuwing van aanvragen als controlemiddel onderstreept .