Wetenschappers van de KU Leuven hebben een nieuwe analysemethode ontwikkeld waarmee honderden verschillende virussen gelijktijdig kunnen worden opgespoord in een enkel staal rioolwater. Deze technologische sprong voorwaarts stelt gezondheidsinstanties in staat om een veel breder beeld te krijgen van de circulerende virussen binnen een populatie, in plaats van enkel gericht te zoeken naar specifieke, reeds bekende ziekteverwekkers.
Tot op heden werd rioolwatermonitoring voornamelijk ingezet om een beperkt aantal virussen te volgen waarvan men al vermoedde dat ze aanwezig waren. Deze data dienen als aanvulling op de statistieken van ziekenhuizen en artsen. Volgens berichtgeving van vrtnws.be was de bestaande techniek echter beperkt tot het monitoren van bekende virussen. Een recent voorbeeld hiervan is de detectie van een piek in het coronavirus SARS-CoV-2 in het Leuvense afvalwater door het Rega Instituut.
Jelle Matthijnssens, hoofd van het Laboratorium Klinische en Epidemiologische Virologie binnen het Rega Instituut, vergelijkt de nieuwe aanpak met een bezoek aan een bibliotheek. Waar een klassieke test enkel kan controleren of één specifiek boek beschikbaar is, kan de nieuwe methode in één keer een volledige lijst van alle beschikbare boeken opvragen.
De effectiviteit van deze methode is reeds aangetoond in de praktijk. In één enkele waterstaal slaagden de onderzoekers erin om 339 verschillende virussoorten en 715 virusstammen te identificeren. Onder deze vondsten bevond zich onder meer het parvovirus B19. Dit specifieke virus wordt niet routineus gescreend, maar kan ernstige gevolgen hebben. Hoewel het bij jonge kinderen huiduitslag veroorzaakt, kan het voor zwangere vrouwen levensbedreigend zijn. Matthijnssens wijst erop dat er in de zomer van 2024 een hoog aantal vrouwen met complicaties in het ziekenhuis werd opgenomen. Met de nieuwe methode had de toegenomen circulatie van dit virus al een jaar eerder in het rioolwater kunnen worden vastgesteld.
De potentie van deze brede screening is aanzienlijk voor de preventie van infecties. De viroloog stelt dat deze techniek ook aan het begin van de landelijke lockdown in 2020 een grote impact had kunnen hebben. De aanwezigheid van het coronavirus in de Leuvense populatie had waarschijnlijk veel vroeger kunnen worden vastgesteld, wat mogelijk had kunnen leiden tot een eerdere interventie om onheil te voorkomen.
Door virussen in het afvalwater te detecteren voordat patiënten zich massaal bij een arts melden, krijgt de volksgezondheid een cruciaal instrument in handen voor vroegtijdige waarschuwing en snellere actie bij opkomende uitbraken.