In het sterrenbeeld Orion is een opmerkelijk fenomeen waargenomen dat nieuwe inzichten biedt in de chaotische vorming van planetenstelsels. Wetenschappers hebben een enorme stroom kosmisch gas gedetecteerd die naar het jonge GW Orionis-stelsel vloeit. Deze 'rivier' van gas, die zich uitstrekt over ongeveer een biljoen mijl, lijkt een directe invloed te hebben op de oriëntatie van de stofschijven waarin nieuwe planeten worden gevormd.
Het GW Orionis-stelsel bevindt zich op een afstand van circa 1.300 lichtjaar van de aarde en kenmerkt zich door de aanwezigheid van drie sterren. Rondom deze sterren bevinden zich ringen van gas en stof. Wat dit systeem echter onderscheidt van veel andere stelsels, is dat deze ringen niet in één enkel vlak liggen, maar onder verschillende hoeken zijn gekanteld. Volgens berichtgeving van het nrao.edu is deze gasstroom, die ongeveer 0,2 lichtjaar beslaat, vastgelegd met behulp van de Atacama Large Millimeter/submillimeter Array (ALMA).
Het onderzoek naar dit fenomeen werd geleid door Maria Galloway-Sprietsma, een promovendus aan de University of Florida. Door de beweging en het impulsmoment van de gasstroom te analyseren, stelde het team vast dat de baan van de binnenkomende materie nauw aansluit bij de buitenste stofring, maar sterk afwijkt van de binnenring. In een verklaring van de ufl.edu wordt toegelicht dat deze interactie verklaart waarom de architectuur van het stelsel zo ongebruikelijk is; de gasstroom duwt de schijven als het ware uit hun oorspronkelijke positie.
Deze ontdekking heeft bredere implicaties voor ons begrip van het universum. Terwijl de planeten in ons eigen zonnestelsel in een relatief vlakke en ordelijke baan rond de zon bewegen, vertonen veel andere systemen in de Melkweg een veel chaotischer beeld. De resultaten, die zijn gepubliceerd in The Astronomical Journal, suggereren dat dergelijke 'streamers' verantwoordelijk kunnen zijn voor planeten met banen die sterk mislijnd zijn ten opzichte van hun moederster. Zoals beschreven door phys.org, biedt dit een natuurlijke verklaring voor de willekeurige oriëntaties die astronomen vaak waarnemen in verre stelsels.
Professor Jaehan Bae, die betrokken was bij de studie, benadrukt dat als dit soort gasstromen veelvoorkomend zijn, de ongebruikelijke stand van veel planetenstelsels niet langer een mysterie is. De gasstroom fungeert als een externe kracht die de vorming van planeten fundamenteel kan herstructureren. Volgens knowridge.com dient GW Orionis hierdoor als een ideaal natuurlijk laboratorium om te bestuderen hoe complexe planetaire architecturen ontstaan.
De wetenschappelijke gemeenschap wil nu onderzoeken of dit proces vaker voorkomt. De volgende fase van het onderzoek zal zich richten op de analyse van een grotere groep jonge sterren. Hiermee hopen de astronomen vast te stellen hoe frequent deze kosmische rivieren voorkomen en in welke mate zij de uiteindelijke vorm en stand van planetenstelsels in het heelal bepalen.