De keizerspinguïn en de Antarctische pelsrob zijn zo sterk in aantal gedaald dat ze nu als bedreigd worden geclassificeerd op de Rode Lijst van de International Union for Conservation of Nature (IUCN). Ook de zuidelijke zee-olifant, een derde iconische Antarctische soort, kreeg een slechtere status: van "niet bedreigd" naar "kwetsbaar". De IUCN beheert de Rode Lijst, die wereldwijd wordt beschouwd als de meest uitgebreide inventaris van de conservatiestatus van dier-, schimmel- en plantensoorten.
Keizerspinguïnpopulatie halveert tegen 2080
Satellietbeelden tonen aan dat ongeveer 10 procent van de keizerspinguïnpopulatie verloren ging tussen 2009 en 2018, wat neerkomt op meer dan 20.000 volwassen dieren, iucn.org. Projecties suggereren dat de populatie tegen de jaren 2080 zal halveren. De soort is daarmee opgewaardeerd van "bijna bedreigd" naar "bedreigd".
"Na zorgvuldige afweging van verschillende mogelijke bedreigingen concludeerden we dat door de mens veroorzaakte klimaatverandering het grootste gevaar vormt voor keizerspinguïns," verklaarde Philip Trathan van de British Antarctic Survey en lid van de IUCN Species Survival Commission in een verklaring. "Het vroeg opbreken van zee-ijs in het voorjaar treft al kolonies rondom Antarctica, en verdere veranderingen in zee-ijs zullen hun broed-, foerageer- en ruihabitat blijven aantasten."
Keizerspinguïns zijn afhankelijk van stabiel zee-ijs – in feite platforms van bevroren oceaanwater – om te leven, jagen en broeden. newscientist.com naarmate opwarming door broeikasgasemissies ervoor heeft gezorgd dat zee-ijs eerder in het jaar opbreekt.
Regionale dalingen overtreffen voorspellingen
Recent onderzoek voor de sector tussen 0° en 90° westerlengte – ongeveer een derde van de wereldwijde populatie – toont aan dat de situatie mogelijk nog ernstiger is dan eerder gedacht. nature.com wijzen resultaten op een significante vermindering van het aantal keizerspinguïns in deze regio, met een geschatte daling van 22 procent. Deze regionale achteruitgang overtreft de eerdere modelprojecties aanzienlijk.
De periode tussen 2020 en 2023 was bijzonder problematisch, met extreme verliezen aan zee-ijs die de pinguïnkolonies hard troffen. Wetenschappers gebruikten satellietbeelden met zeer hoge resolutie, gekoppeld aan een Markov-model en Bayesiaanse statistiek om de populatieveranderingen te analyseren.
Antarctische pelsrob verliest meer dan helft van populatie
De Antarctische pelsrob heeft het nog slechter vergaan. De populatie is met meer dan 50 procent gedaald, van ruim 2 miljoen volwassen robben in 1999 naar 944.000 in 2025. Ook deze dramatische achteruitgang wordt toegeschreven aan de gevolgen van klimaatverandering, die de beschikbaarheid van voedsel en geschikt habitat beïnvloedt.
Klimaatverandering verandert de ijsomstandigheden en heeft impact op de voedselbeschikbaarheid voor deze soorten, legden onderzoekers uit aan net.au. De veranderingen in zee-ijs verstoren de delicate balans van het Antarctische ecosysteem, met verstrekkende gevolgen voor de hele voedselketen.
Vogelgriep teistert zee-olifanten
De zuidelijke zee-olifant, die van "niet bedreigd" naar "kwetsbaar" is verplaatst, wordt geconfronteerd met een andere bedreiging: vogelgriep. Het virus doodt meer dan 90 procent van de pasgeboren pups in sommige kolonies, meldde de IUCN. Deze ziekte vormt een acute bedreiging bovenop de langetermijneffecten van klimaatverandering.
Urgente actie noodzakelijk
Sharon Robinson van de University of Wollongong in Australië identificeerde in 2022 samen met collega's al dat keizerspinguïns de meest bedreigde Antarctische soort waren. De nieuwe classificatie op de Rode Lijst onderstreept het existentiële gevaar voor ijsafhankelijke soorten nu de opwarming van de aarde het bevroren continent ingrijpend hervormt.
Wetenschappers en natuurbeschermingsorganisaties benadrukken dat dringende vermindering van broeikasgasemissies noodzakelijk is om de risico's voor deze bedreigde soorten te verminderen. "Uiteindelijk is er maar één traject, en dat is naar beneden," waarschuwde Trathan. Zonder ingrijpende maatregelen tegen klimaatverandering dreigt Antarctica enkele van zijn meest iconische bewoners te verliezen, met mogelijk uitsterven van de keizerspinguïn tegen 2100.
De nieuwe status op de Rode Lijst is bedoeld om beleidsmakers en het publiek te alarmeren over de ernst van de situatie en actie te stimuleren om deze unieke soorten te beschermen voordat het te laat is.