Julie Mabilde heeft een essay gepubliceerd waarin zij de rijwoning verdedigt als een essentieel en veelzijdig onderdeel van de Belgische stedenbouw. In haar werk, getiteld 'Ode aan de rijwoning', betoogt zij dat dit woningtype vaak over het hoofd wordt gezien ten gunste van villa's en appartementen.
Sinds deze week is de publicatie verkrijgbaar in de boekhandel. Het essay maakt deel uit van de reeks 'Zuidzee' van uitgeverij Public Space. Mabilde gebruikt haar werk om de kwaliteit en de aanpasbaarheid van de rijwoning opnieuw onder de aandacht te brengen, een woontype dat volgens haar de hoeksteen vormt van de kleinschalige Belgische stedenbouw.
Een fundament van de Belgische stad
Volgens berichtgeving van vlaamsbouwmeester.be bepalen vooral negentiende-eeuwse rijwoningen nog steeds het karakter van Belgische steden. Mabilde stelt dat dit model een unieke positie inneemt als tussenvorm tussen verschillende woonwensen. Een van de belangrijkste kwaliteiten van de rijwoning is de mate waarin bewoners het gebouw kunnen toe-eigenen en transformeren. Generatie na generatie worden deze woningen aangepast aan nieuwe levensstijlen en behoeften.
In een reflectie op architectuur.gent legt Mabilde uit dat de stedelijke morfologie onlosmakelijk verbonden is met deze eengezinswoningen, die vaak gebouwd zijn op smalle, langgerekte percelen van gemiddeld zes meter breed. De rijwoning biedt volgens haar specifieke voordelen voor zowel de bewoner als de publieke ruimte:
* Duidelijke zonering: Er is een helder onderscheid tussen de publieke straatzijde en de intieme achterzijde.
* Flexibiliteit: Kamers kunnen naar wens gescheiden blijven of worden samengevoegd tot open leefruimtes, waardoor het type geschikt is voor diverse gezinssamenstellingen.
* Buitenruimte: De aanwezigheid van een private tuin of koer aan de achterzijde.
* Stedelijke levendigheid: Het bewoonde gelijkvloers zorgt voor een levendige plint aan de straat.
Kritiek op de huidige tendensen
Ondanks de praktische waarde van de rijwoning, ervaart het type een zekere marginalisering. In een recensie op architectura.be wordt de rijwoning omschreven als het 'kneusje' van de woningtypes. Het moet in de huidige tijd concurreren met de populariteit van appartementen en grotere drie- of viergevelhuizen. De auteur van de recensie merkt op dat Mabilde haar analyse ondersteunt met historiek en reflectie over ruim honderd pagina's, waarbij zij zich afzet tegen de kortzichtigheid van vastgoedontwikkelaars en beleidsmakers.
Mabilde benadrukt bovendien het belang van de architecturale details, zoals de eigen voordeur en de achterdeur, die bijdragen aan de identiteit van het rijhuis.
Presentaties en verdere verspreiding
De publicatie is reeds op verschillende manieren gepresenteerd. Op 22 oktober 2026 vond er een boekvoorstelling plaats in het Atelier Bouwmeester in Brussel, waarbij architecte en columniste Violette Schönberger haar bevindingen als eerste lezer deelde, zoals vermeld door .
Daarnaast is er een bredere koppeling met actuele woningvraagstukken. Volgens een aankondiging op architectuurwijzer.be wordt de presentatie van het boek op 9 december in Stadsform gecombineerd met de resultaten van de summerschool 'Unlock the Housing Stock'. Dit event beoogt antwoorden te vinden op de vraag hoe er woongelegenheid gecreëerd kan worden terwijl men tegelijkertijd zuinig omgaat met de beschikbare ruimte.
Het boek is inmiddels opgenomen in het assortiment van diverse online boekwinkels, waaronder bol.com, waar het wordt vermeld onder de reeks Zuidzee nr. 5.