Op slechts 7,2 lichtjaar van onze zon staat een hemellichaam dat nergens echt bij hoort: te zwaar voor een planeet, te licht voor een ster. En nu blijkt dat er bovenop dat object waterwolken drijven. De James Webb Space Telescope (JWST) heeft in de atmosfeer van WISE 0855 — het koudste bekende object van zijn soort — water-ijswolken en onrustige gasstromen gedetecteerd. Volgens universetoday.com stelt de ontdekking onderzoekers in staat om de dynamiek van atmosferen op exotische objecten veel beter te begrijpen.
🧠 Even simpel uitgelegd
Een bruine dwerg ontstaat net als een ster, maar is te licht om in zijn kern fusie op te starten — het proces waarbij sterren zelf licht maken. Daarom noemen astronomen ze vaak 'mislukte sterren'. Ze gloeien wel een beetje in infrarood licht, net als een afgekoelde kachel. Dat zwakke gloedje is precies wat telescopen zoals de James Webb kunnen opvangen.
Een buurman in de kosmos
Het object draagt officieel de naam WISE J085510.83-071442.5 en staat in het sterrenbeeld Hydra. Met een afstand van ongeveer 7,2 lichtjaar behoort het tot de dichtstbijzijnde systemen bij onze eigen zon. Astronoom Kevin Luhman spotte de bruine dwerg in 2014 met de Wide-field Infrared Survey Explorer (WISE) van NASA.
Wat WISE 0855 écht bijzonder maakt, is de temperatuur. In de bovenste atmosfeerlagen meet het object gemiddeld circa 265 Kelvin — zo'n -8 graden Celsius. Daarmee is het de koudste bruine dwerg die ooit is gevonden. Vanwege die extreme kou valt het object in de categorie 'Y-dwergen', de koudste klasse binnen deze groep. Qua omvang lijkt WISE 0855 op Jupiter, maar de massa is drie tot tien keer groter dan die van de gasreus.
Waterijs in plaats van heet ijzer
Omdat WISE 0855 geen licht van een ster reflecteert, bestuderen astronomen het object via de infrarode straling die het zelf uitzendt. Een onderzoek onder leiding van Brittany Miles van de University of Arizona toonde aan dat de atmosfeer opvallende gelijkenissen vertoont met planeten in ons eigen zonnestelsel — vooral door de aanwezigheid van wolken van water-ijs.
De temperatuurzone waarin WISE 0855 zich bevindt is uniek. Die unieke temperatuurzone maakt het object een fascinerend studieobject voor de wetenschap.
Waarom dit belangrijk is
Dankzij de precisie van de James Webb-telescoop kunnen astronomen nu live volgen hoe gassen bewegen en waterwolken verschuiven. Die data zijn essentieel om te begrijpen hoe atmosferen werken op objecten die de grens tussen sterren en planeten bewandelen. De waarnemingen bevestigen bovendien dat processen zoals wolkvorming — die we kennen van onze eigen planeten — ook voorkomen op verre en exotische Y-dwergen.