De interstellaire komeet 3I/ATLAS, die vorig jaar als een kosmische beroemdheid door ons zonnestelsel reisde, blijkt mogelijk veel ouder te zijn dan aanvankelijk gedacht. Nieuwe waarnemingen met de James Webb Space Telescope suggereren dat het hemellichaam tussen de 10 en 12 miljard jaar oud kan zijn — bijna zo oud als het heelal zelf.
Ouder dan de aarde en de zon
Volgens space.com, dat momenteel nog peer review ondergaat, zou de komeet gevormd zijn in een koude en verre regio van de Melkweg ongeveer 10 tot 12 miljard jaar geleden. Dat maakt 3I/ATLAS meer dan twee keer zo oud als de aarde, die 4,5 miljard jaar oud is, en ons zonnestelsel, dat 4,6 miljard jaar bestaat.
Bij de bovengrens van deze schatting zou de komeet bijna even oud zijn als de Melkweg en het heelal zelf, die respectievelijk ongeveer 13,6 en 13,8 miljard jaar oud zijn. livescience.com dat sommige schattingen zelfs uitgaan van een leeftijd tussen 8 en 14 miljard jaar, wat het object potentieel ouder zou maken dan onze zon.
Van alien-ruimteschip tot oude ijsbal
Toen 3I/ATLAS vorig jaar werd ontdekt terwijl het door ons kosmische buurschap scheurde, leidde dat tot wilde speculaties. yahoo.com zelfs dat het ruimteobject een buitenaards ruimteschip zou kunnen zijn. De meeste astronomen zijn echter overtuigd dat 3I/ATLAS een komeet is uit een onbekend sterrensysteem.
Eerdere schattingen plaatsten de leeftijd van de komeet ergens tussen de 3 en 11 miljard jaar. Onderzoekers wisten al uit de snelheid en het traject van de komeet dat het mogelijk de oudste ooit waargenomen komeet was. De nieuwe bevindingen hebben de leeftijd en oorsprong van de komeet verder kunnen preciseren door isotoopmetingen te analyseren die de James Webb Space Telescope maakte toen de komeet in december langs de aarde vloog.
Overblijfsel uit het vroege heelal
Het onderzoek wijst op een periode na de eerste fase van intensieve stervorming in onze melkweg, toen planetesimalen — de bouwstenen van planeten — zich vormden. starlust.org claimt de studie dat 3I/ATLAS niet alleen representatief is voor een oud planetair systeem, maar ook wijst op actieve ijschemie en vluchtstofrijke planeetvorming die plaatsvond in de vroege dagen van de Melkweg.
De onderzoekers stellen dat 3I/ATLAS slechts een van de vele ijzige lichamen is die zich in het interstellaire medium bevinden, nadat ze tijdens de vorming van exoplaneten door zwaartekrachtinteracties werden weggeslingerd. Dit zou betekenen dat de komeet een directe boodschapper is uit een tijd waarin ons sterrenstelsel nog in de kinderschoenen stond.
Compositie onthult oude oorsprong
NASA's waarnemingen met de James Webb Space Telescope hebben de samenstelling van de komeet in detail kunnen bestuderen. Door de isotopenverhoudingen te analyseren, konden wetenschappers bepalen onder welke omstandigheden de komeet is ontstaan. De metingen wijzen op vorming in een extreem koude omgeving, ver verwijderd van sterren, wat consistent is met de vroege Melkweg.
De komeet bestaat voornamelijk uit ijs en stof, materialen die bewaard zijn gebleven sinds de vorming ervan miljarden jaren geleden. Omdat 3I/ATLAS waarschijnlijk het grootste deel van zijn bestaan in de vrieskou van de interstellaire ruimte heeft doorgebracht, is het materiaal grotendeels onveranderd gebleven — een soort tijdcapsule uit het vroege heelal.
Sterrensysteem mogelijk verdwenen
Een opvallende implicatie van de extreme ouderdom van 3I/ATLAS is dat het sterrensysteem waarin de komeet oorspronkelijk ontstond mogelijk niet meer bestaat. Sterren met een vergelijkbare leeftijd als de komeet zouden hun levenscyclus al lang geleden kunnen hebben voltooid. Dit zou betekenen dat de komeet al miljarden jaren als een eenzame zwerver door de Melkweg reist, lang nadat zijn geboorteplek is verdwenen.
De ontdekking van 3I/ATLAS en de bepaling van zijn leeftijd bieden astronomen een zeldzame kijk op de omstandigheden in het vroege heelal. Het object dient als een directe link naar een tijd waarin sterrenstelsels nog volop in ontwikkeling waren en de eerste planetenstelsels vorm kregen. Verdere analyse van de komeet kan meer inzicht verschaffen in de processen die plaatsvonden tijdens de formatieve jaren van onze Melkweg.