Er is een opvallende tegenstelling gaande in de manier waarop informatie de publieke ruimte bereikt. In West-Afrika wordt de toegang tot feitelijke berichtgeving over geweld actief bemoeilijkt door staatscensuur, terwijl in Europese steden als Brussel de criminaliteit juist de schijnwerpers opzoekt door middel van provocerende advertenties in de openbare ruimte. Deze twee fenomenen — het dwingen van een stilte in de Sahel en het opeisen van zichtbaarheid door bendes — laten beide een zorgwekkende invloed zien op de controle over de publieke informatievoorziening.
Onderdrukking van de pers in West-Afrika
In de West-Afrikaanse landen Benin en Togo is het uitvoeren van journalistiek werk rondom de actuele veiligheidssituatie een uiterst gevaarlijke onderneming geworden. De overheden in deze regio proberen de berichtgeving over de dreigingen in de noordelijke grensgebieden te beperken. Volgens berichtgeving van apache.be worden verslaggevers actief belemmerd in hun pogingen om de opmars van jihadistische groeperingen te documenteren. Hoewel de officiële overheidsnarratieven stellen dat de situatie onder controle is, spreekt de realiteit op de grond een andere taal. Cijfers van de denktank ACLED tonen namelijk aan dat het aantal geweldsincidenten en aanvallen in 2025 met maar liefst 70% is gestegen.
Deze druk op de vrije pers is met name voelbaar in de nabijheid van de hoofdstad Cotonou. Voor onafhankelijke mediaorganisaties, zoals Reporter Médias Monde, is het opereren onder de huidige politieke omstandigheden vrijwel onmogelijk. De hoofdredacteur, Pesce Hounyo, spreekt over een klimaat waarin intimidatie de norm is geworden. Na een interview met een voormalig topambtenaar van de nationale politie, die in conflict was geraakt met het huidige regime, werd de redactie geconfronteerd met constante dreigementen. Daarnaast is het verkrijgen van de nodige persvergunningen voor zijn organisatie door de overheid nagenoeg onmogelijk gemaakt, zoals ook door werd gemeld.
De creatie van informatie-vacuüms
De problematische situatie in Benin is geen op zichzelf staand incident, maar weerspiegelt een bredere trend van 'securitisatie' in de gehele Sahel-regio. Regimes in landen als Mali, Niger en Burkina Faso proberen de controle over het nationale narratief te herwinsten op het moment dat hun territoriale macht afneemt. Door de media te gebruiken als instrument voor autoriteitsbehoud, ontstaat er een gevaarlijk gat in de informatievoorziening.
Deze bewuste manipulatie leidt ertoe dat kritische informatie over de verslechterende veiligheidssituatie verdwijnt. Het resultaat is de creatie van een soort 'no-gozone' voor de waarheid, waarbij de toegang tot feitelijke informatie structureel wordt afgesneden. Dit concept van beperkte toegankelijkheid en het verdwijnen van transparante informatie is een thema dat ook op andere plekken in de politieke context wordt besproken, zoals te zien is bij de verzameling van thema's op lectrr.be.
Hyper-zichtbare criminaliteit in Europa
In scherp contrast met de actieve censuur in de Sahel, zien we in de Europese publieke ruimte juist een vorm van hyper-zichtbaarheid van criminaliteit. In plaats van informatie te onderdrukken, gebruiken drugsnetwerken in Brussel de publieke ruimte juist om hun aanwezigheid en hun prijzen aan de man te brengen.
Een concreet voorbeeld hiervan vond plaats in de buurt van metrostation Beekkant. Daar werd een prijslijst voor drugs aangebracht op een tramhalte, waarbij de prijzen voor verschillende hoeveelheden openlijk werden gecommuniceerd aan de voorbijgangers. Volgens een verslag van vrt.be is het gebruik van graffiti en publieke aankondigingen een bekende methode voor straatdealers om hun territorium te markeren en macht te tonen in de wijk. De lokale politiezone Brussel-West bevestigde de aanwezigheid van deze prijslijst op de publieke infrastructuur.
Deze twee uitersten — de staat die de waarheid probeert te verstoppen en de criminaliteit die de straat claimt met reclame — laten beide zien hoe de publieke ruimte wordt bevochten. Waar in West-Afrika de burger wordt beroofd van informatie over geweld, wordt de Europese burger geconfronteerd met de ongefilterde aanwezigheid van de drugshandel in zijn directe leefomgeving.