Brussel, 1 april 2026 – Een nieuwe tentoonstelling aan de ULB, getiteld 'IK BEN HIER', onderzoekt de selfie als een alledaags gebaar binnen een bredere historische en politieke context. De expositie, die op 1 april 2026 opende, combineert beeldende kunstwerken met wetenschappelijke inzichten en interactieve elementen om bezoekers te laten reflecteren op de persoonlijke en maatschappelijke impact van zelfrepresentatie bruzz.be.
Volgens cocurator Anne-Sophie Radermecker is het maken van foto's van jezelf tegenwoordig normaal, maar wordt er zelden stilgestaan bij de diepere betekenis ervan. De tentoonstelling wil dit alledaagse fenomeen vanuit een historisch perspectief herbekijken en onderzoeken hoe zelfportretten altijd verbonden zijn geweest met de samenleving waarin ze ontstonden, en daardoor nooit neutraal zijn .
Zelfportretten door de eeuwen heen
Hoewel de term 'selfie' modern is, heeft het concept van zelfrepresentatie een lange geschiedenis. Al in de eerste eeuw na Christus beschreef Plinius de Oudere in zijn 'Naturalis Historia' een kunstenares genaamd Iaia die met behulp van een spiegel een zeer gelijkend zelfportret had geschilderd agreylady.nl. Echter, pas vanaf de 15e eeuw, met de verfijning van de olieverftechniek, werden goed gelijkende zelfportretten gangbaarder in de kunstgeschiedenis. In de Noordelijke Nederlanden bleef de productie van zelfportretten vóór 1600 zelfs nog beperkt .
In de middeleeuwen werd kunst voornamelijk als ambacht beschouwd, waarbij de focus lag op het eindproduct en de opdrachtgever, niet op de maker. Persoonlijke roem van de kunstenaar speelde een ondergeschikte rol, waardoor het schilderen van een zelfportret vaak als tijd- en geldverspilling werd gezien . De tentoonstelling 'IK BEN HIER' toont hoe deze perceptie door de eeuwen heen is geëvolueerd.
Meer dan een kunsttentoonstelling
De 'IK BEN HIER'-tentoonstelling onderscheidt zich van een klassieke kunsttentoonstelling door de integratie van wetenschappelijke inzichten en interactieve elementen. Naast negentiende-eeuwse schilderijen en hedendaagse installaties, worden bezoekers actief betrokken bij het parcours. Er zijn spiegels en een fotobooth, en aan het einde kunnen bezoekers hun eigen reflectie achterlaten op een muur met post-its, waardoor de tentoonstelling zelf een plek van zelfrepresentatie wordt .
De expositie presenteert stukken uit Belgische openbare collecties en resultaten van een open oproep aan kunstenaars. Deze oproep leverde een verscheidenheid aan werken op, variërend van schilderkunst en fotografie tot textiel en installaties. Onder de 23 geselecteerde laureaten bevinden zich zowel gevestigde als opkomende kunstenaars. Een voorbeeld hiervan is "Côté jardin, côté cour" van Benjamin Huynh, een monumentaal textielwerk met geschilderde zelfportretten .
De tentoonstelling benadrukt ook de impact van moderne technologieën, zoals filters, op ons zelfbeeld. Dit sluit aan bij de hedendaagse discussie over het 'perfecte zelfbeeld' in het sociale media-tijdperk, zoals geïllustreerd door figuren als Kim Kardashian, die haar grote volgersaantal deels te danken heeft aan haar "beste invalshoeken op haar smartphone" .
De 'IK BEN HIER'-tentoonstelling is een initiatief dat de diepere lagen van zelfrepresentatie blootlegt en bezoekers uitnodigt om kritisch na te denken over de manier waarop we onszelf presenteren, zowel in het verleden als in het heden.