De NASA/ESA Hubble-ruimtetelescoop heeft een nieuwe, gedetailleerde opname gemaakt van de iconische Krabnevel, bijna een kwart eeuw nadat het instrument voor het eerst dit overblijfsel van een supernova fotografeerde. Door de beelden uit 1999 en 2024 te vergelijken, kunnen astronomen voor het eerst de voortdurende expansie van deze historische kosmische explosie nauwkeurig in kaart brengen.
Explosie uit 1054 nog steeds zichtbaar
De Krabnevel, ook bekend als Messier 1, ligt op ongeveer 6.500 lichtjaar afstand in het sterrenbeeld Stier. Het object is het restant van een supernova die in 1054 door Chinese astronomen werd waargenomen. Volgens historische bronnen was de explosie zo helder dat de nieuwe ster wekenlang overdag zichtbaar was en 23 dagen lang het helderste object aan de nachthemel vormde, na de maan. Ook Japanse, Arabische en inheemse Amerikaanse sterrenwachters legden het fenomeen vast.
Het was de beroemde astronoom Edwin Hubble die in de jaren vijftig van de vorige eeuw als een van de eersten de nauwe correlatie aantoonde tussen de Chinese astronomische verslagen en de positie van de Krabnevel. esa.int — een snel roterende neutronenster — in het hart van de nevel bracht uiteindelijk moderne waarnemingen en oude geschriften met elkaar in overeenstemming.
Filamentstructuur beweegt met miljoenen kilometers per uur
De nieuwe Hubble-opname toont buitengewone details van de filamentaire structuur van de nevel en de aanzienlijke uitwaartse beweging van deze filamenten over een periode van 25 jaar. Volgens NASA-astronoom William Blair van Johns Hopkins University, die betrokken was bij het onderzoek, bewegen de gasfilamenten zich met een snelheid van ongeveer 5,5 miljoen kilometer per uur naar buiten.
De vergelijking tussen beide beelden laat opvallende verschillen zien. nautil.us dat de filamenten aan de buitenranden van de nevel zich over de afgelopen 25 jaar meer hebben verplaatst dan die dichter bij het centrum. In plaats van simpelweg verder naar buiten te strekken, lijken ze complexe bewegingspatronen te vertonen die nieuwe inzichten geven in de dynamiek van supernovaresten.
Unieke capaciteiten van Hubble
Hubble is momenteel de enige telescoop met de combinatie van levensduur en resolutie die nodig is om dergelijke langetermijnveranderingen in detail vast te leggen. esa.int zou dit type vergelijkende studie niet mogelijk zijn geweest met nieuwere telescopen, omdat deze simpelweg nog niet lang genoeg operationeel zijn om decennialange veranderingen te documenteren.
De Krabnevel werd voor het eerst geïdentificeerd in 1731 door de Engelse arts en astronoom John Bevis en werd in 1758 herontdekt door de Franse astronoom Charles Messier. De nevel dankt zijn naam aan een tekening uit 1844 van de Ierse astronoom Lord Rosse, waarin het object op een krab leek.
Wetenschappelijke betekenis
De bevindingen zijn gepubliceerd in The Astrophysical Journal en bieden astronomen een ongekend gedetailleerd beeld van hoe een supernovarestant evolueert over menselijke tijdschalen. sci.news dat de pulsar in het centrum van de nevel de expansie blijft aandrijven, waarbij energie wordt omgezet in de spectaculaire structuren die we vandaag de dag waarnemen.
De Krabnevel blijft een van de meest bestudeerde objecten aan de hemel en is helder genoeg om met amateurtelescopen te worden waargenomen. De nieuwe Hubble-beelden demonstreren niet alleen de voortdurende wetenschappelijke waarde van langlopende ruimtemissies, maar ook hoe oude technologie nieuwe trucs kan leren door consistente, hoogwaardige waarnemingen over lange perioden te verzamelen.
Voor astronomen biedt de vergelijking tussen de opnames uit 1999 en 2024 waardevolle informatie over de mechanismen die supernovaresten vormgeven en hoe de energie van een pulsar de omringende materie beïnvloedt, bijna duizend jaar na de oorspronkelijke explosie.