Wetenschappers hebben voor het eerst in ongekend detail de hersenen van een geheugenkampioen in kaart gebracht. Nelson Dellis, zesmaal Amerikaans geheugenkampioen, onderwierp zich aan uitgebreide hersenscans die onthullen hoe zijn buitengewone geheugen werkt – en hoe iedereen vergelijkbare technieken kan leren.
Van gemiddeld geheugen naar wereldkampioen
Dellis behaalde internationale bekendheid door onder meer newscientist.com en de eerste 10.000 cijfers van pi uit zijn hoofd te leren. Opmerkelijk genoeg beweert hij zelf dat hij tot zijn 25ste een volkomen gemiddeld geheugen had.
De ommekeer kwam toen zijn grootmoeder aan de ziekte van Alzheimer begon te lijden. Dit inspireerde Dellis om dagelijks urenlang zijn geheugen te trainen, waarbij hij zich richtte op het memoriseren van getallen, namen en woorden. "Ik train mijn geheugen nog steeds regelmatig", vertelt hij. "Het is als een spier; als je het niet gebruikt, verzwakt het."
Ongekende hersenscans
Voor het onderzoek liet Dellis zijn hersenen in totaal ongeveer 13 uur scannen, verspreid over 2015 en 2021. Tijdens de scans rustte hij of voerde hij geheugentests uit. Bij één test moest hij herhaaldelijk sets van vier tot zeven woorden onthouden die elk iets meer dan een seconde op een scherm verschenen.
newscientist.com werd hem gevraagd 'rote memorisation' te gebruiken – een techniek waarbij informatie door herhaling wordt ingeprent. "Je ligt stil in een scanner terwijl je dingen probeert te onthouden, wat niet precies is hoe ik normaal train, maar het was heel interessant om deel uit te maken van iets dat de kloof probeert te overbruggen tussen wat geheugenathleten doen en wat de wetenschap kan meten", aldus Dellis.
Zijn hersenactiviteit werd vervolgens vergeleken met die van twee wetenschappers die als controlegroep dienden en een zeer goed – maar niet buitengewoon – geheugen hadden.
De methode van loci
De sleutel tot Dellis' succes ligt in een oude techniek die bekendstaat als de 'methode van loci' of het 'geheugenpaleis'. Deze strategie, die teruggaat tot de oude Grieken, maakt gebruik van het natuurlijke voordeel van het menselijk brein bij ruimtelijk en visueel geheugen.
businessinsider.com lijken de hersenen van geheugenkampioenen opvallend veel op die van mensen met een normaal geheugen. Het cruciale verschil zit in hoe ze hun hersenen gebruiken. Wanneer mensen met een normaal geheugen de strategieën van competitieve memoriseerders overnemen, beginnen hun hersenen dezelfde unieke activiteits- en connectiviteitspatronen te vertonen.
Hoe het geheugenpaleis werkt
go.com dat geheugenathleten levendige beelden creëren om alles te representeren wat ze willen onthouden – hoe schokkender of buitenissiger, hoe beter. "Als je een magnetron probeert te onthouden, misschien bakt hij een kat of zoiets. Iets wat je echt niet wilt zien... maar het zal kleurrijk zijn", aldus Foer.
Deze beelden worden vervolgens opgeslagen in kamers van het paleis, een denkbeeldig gebouw in het brein dat alles kan zijn, van een kindertehuis tot een museum. Door een mentale wandeling door dit paleis te maken, kunnen geheugenathleten de opgeslagen informatie weer oproepen.
Verschil tussen natuurlijk en getraind geheugen
cbc.ca het onderscheid tussen geheugen als natuurlijke aanleg en memoriseren als aangeleerde vaardigheid. "Het is niet hetzelfde, en je kunt extreem goed worden in het memoriseren", legt hij uit.
Dit onderscheid is cruciaal voor het begrijpen van wat de hersenscans van Dellis onthullen: zijn buitengewone geheugen is niet het resultaat van een aangeboren neurologisch verschil, maar van jarenlange training in specifieke technieken.
Praktische toepassingen
Hoewel de prestaties van geheugenkampioenen indrukwekkend lijken, zijn de technieken die ze gebruiken toegankelijk voor iedereen. wbur.org, trekt deelnemers van alle leeftijden aan die hun geheugen willen verbeteren.
De nieuwe inzichten in Dellis' hersenen bieden wetenschappers waardevolle informatie over hoe geheugentechnieken kunnen worden ingezet om het dagelijks functioneren te verbeteren, van het onthouden van namen tot langetermijnleren. Voor mensen die zich zorgen maken over geheugenverlies door veroudering, bieden deze technieken mogelijk een manier om hun cognitieve vaardigheden op peil te houden.