De stad Gent heeft besloten om de regels voor de komende editie van de Gentse Feesten aan te scherpen. Via een aanpassing in het politiereglement wordt een expliciet verbod ingesteld op het ophangen van spandoeken aan publieke infrastructuur, zoals bruggen, sluizen en monumenten, om schade en onvoorziene overlast te voorkomen.
Aanpassing van het politiereglement
De nieuwe maatregel komt voort uit overleg met de veiligheidsdiensten. Volgens berichtgeving van vrt.be is de stad van plan de regels rond het gebruik van publieke objecten te verduidelijken. De gemeente benadrukt daarbij dat het doel niet is om de vrijheid van meningsuiting of het recht op betogen in te perken, maar enkel om te voorkomen dat de stedelijke infrastructuur op een onjuiste manier wordt gebruikt voor protestacties.
Concreet betekent dit dat het niet langer is toegestaan om voorwerpen aan de stadsinfrastructuur te bevestigen tijdens het festival. Met deze maatregel wil de stad de kans op fysieke schade aan historisch belangrijke objecten en de hinder voor de enorme stroom bezoekers minimaliseren.
Aanleiding: eerdere protestacties
De noodzaak voor dit verbod is deels gebaseerd op de gebeurtenissen tijdens de vorige editie van het festival. Een prominente aanleiding was een actie van de Jeugdbond voor Natuur en Milieu (JNM), waarbij spandoeken op maar liefst 49 verschillende locaties in de stad werden opgehangen. Deze actie leidde tot juridische repercussaties, waarbij tegen zeven jongeren een procedure werd opgestart om hen een GAS-boete op te leggen. Hoewel er later bemiddeling plaatsvond, onderstreepte deze actie de complexiteit van protesten binnen de publieke ruimte.
Daarnaast was er op 24 juli een incident waarbij een grote Palestijnse vlag werd uitgerold vanaf het Belfort. Dergelijke acties op monumentale locaties zorgen voor discussie over de grens tussen legitieme protesten en de zorgplicht van de stad voor haar erfgoed. In de bredere context van de stad Gent, waar de beheersing van overlast en de handhaving van de openbare orde cruciaal zijn, zoals vermeld op stad.gent, probeert de overheid dergelijke situaties preventief te reguleren.
De impact van massale evenementen
De schaal van de Gentse Feesten maakt effectieve handhaving een grote uitdaging. Vorige zomer trok het stadsfestival maar liefst 1,6 miljoen bezoekers aan. Bij dergelijke massale evenementen is de kans op onvoorziene hinder door niet-aangevraagde acties aanzienlijk. De gemeente wil voorkomen dat de publieke orde wordt verstoord door acties die niet vooraf zijn afgestemd met de nodige instanties.
De focus ligt hierbij op het beperken van de bijkomende hinder die kan ontstaan wanneer monumenten of bruggen onverwachts als podium voor protest worden gebruikt. Dit sluit aan bij de bredere administratieve focus op het beheer van overlast, waarbij de stad via diverse kanalen zoals gent.be probeert de leefbaarheid te waarborgen.
Juridische context en mensenrechten
Hoewel de stad stelt dat het recht op betogen niet wordt beteugeld, roept de introductie van een dergelijk verbod fundamentele vragen op over de proportionaliteit van overheidsmaatregelen. Het federaalinstituutmensenrechten.be waarschuwt in bredere zin dat beperkingen op fundamentele rechten altijd moeten voldoen aan de principes van wettelijkheid, legitimiteit en proportionaliteit.
Er bestaat vaak bezorgdheid dat preventieve beperkingen de democratische dialoog kunnen bemoeilijken. Critici wijzen er vaak op dat wanneer overheden regels opleggen om overlast te voorkomen, zij de grens van de noodzakelijkheid nauwgezet moeten bewaken om te voorkomen dat de kern van het recht op betogen wordt aangetast.
In de juridische wereld wordt de toetsing van dergelijke verboden strikt uitgevoerd. Zo is in de jurisprudentie rondom andere soorten verboden, zoals besproken door rechtenkrant.be, herhaaldelijk de noodzaak van evenredigheid benadrukt. Het debat in Gent zal dan ook vooral gaan over de vraag of het verbod op het ophangen van spandoeken een noodzakelijk middel is om de gewenste veiligheid en orde te handhaven, of dat het een te zware inbreuk vormt op de vrijheid om een boodschap via de publieke ruimte over te brengen.