De Sardinia Radio Telescope (SRT), bevindt zich momenteel in een fase van technische optimalisatie. Deze upgrade is specifiek gericht op het intensiveren van het onderzoek naar Fast Radio Bursts (FRB's), krachtige en kortstondige radiopulsen die afkomstig zijn uit verre sterrenstelsels en een van de grootste raadsels in de hedendaagse astronomie vormen.
De installatie is strategisch geplaatst op een afgelegen bergplateau op circa 700 meter hoogte, ongeveer een uur landinwaarts vanaf de stad Cagliari. Deze locatie is gekozen vanwege de natuurlijke bescherming tegen wind en de minimale interferentie van radiostoringen. Volgens berichtgeving van universetoday.com is de telescoop tijdelijk buiten gebruik voor deze verbeteringen, waarbij de volledige operationele status naar verwachting in september wordt bereikt.
Technologische opbouw en capaciteiten
De SRT beschikt over een diameter van 64 meter en is volledig bestuurbaar. Om de precisie van het parabolische oppervlak te waarborgen, maakt het systeem gebruik van meer dan duizend aluminium panelen die via elektromechanische actuatoren worden bijgestuurd. De telescoop kan waarnemingen verrichten over een breed spectrum, variërend van 300 MHz tot 116 GHz. Naast fundamenteel onderzoek levert de SRT, een investering van ongeveer 60 miljoen euro, een essentiële bijdrage aan het deep space network van de Europese Ruimtevaartorganisatie (ESA).
De jacht op Fast Radio Bursts
De telescoop heeft internationaal opmerkzaamheid gewekt door de detectie van FRB 180916. Dit signaal is bijzonder omdat het de laagste frequentie is die tot nu toe bij een Fast Radio Burst is vastgesteld, namelijk 328 MHz. De oorsprong van deze specifieke burst ligt in een stervormend gebied binnen een massief spiraalvormig sterrenstelsel in het sterrenbeeld Cassiopeia, op een afstand van bijna 500 miljoen lichtjaar.
FRB's zijn intense radiogolven die slechts enkele milliseconden duren. Zoals beschreven door , maken astronomen hierbij een belangrijk onderscheid tussen twee categorieën: eenmalige bursts, die mogelijk het gevolg zijn van catastrofale gebeurtenissen zoals de fusie van neutronensterren, en herhalende bursts, zoals FRB 180916, die vaker terugkeren en soms een vaste periodiciteit vertonen.
De rol van magnetars
Omdat herhalende signalen niet verklaard kunnen worden door een eenmalige explosie, zoeken wetenschappers naar andere bronnen. Maura Pilia, een radioastronoom van het Astronomisch Observatorium van Cagliari, geeft via aan dat de meest waarschijnlijke verklaring momenteel bij magnetars ligt.
Magnetars zijn een type neutronenster die bekendstaan als de krachtigste neutronensterren, gekenmerkt door extreem sterke magnetische velden die worden gevoed door enorme verliezen aan magnetische energie. Hoewel er magnetars in ons eigen Melkwegstelsel voorkomen, zijn alle tot nu toe waargenomen FRB's extragalactisch. Volgens de analyse van concludeert men dat de bron van deze signalen onvermijdelijk een compact astrofysisch object moet zijn. De huidige upgrade van de SRT moet helpen om deze objecten beter in kaart te brengen en de exacte oorsprong van de radiopulsen te ontrafelen.