De federale regering zet in op een drastische aanpak van langdurige arbeidsongeschiktheid om aanzienlijke besparingen op de sociale zekerheid te realiseren. Een centraal onderdeel van dit plan is de invoering van periodieke medische controles voor uitkeringsgerechtigden, waarbij meer dan 100.000 mensen opnieuw beoordeeld zullen worden.
Jaarlijkse hernieuwing van uitkeringen
Minister van Volksgezondheid Frank Vandenbroucke (Vooruit) heeft aangekondigd dat hij werkt aan een systeem waarbij langdurig zieken jaarlijks een nieuwe aanvraag voor hun arbeidsongeschiktheid moeten indienen. Volgens berichtgeving van vrt.be is de huidige situatie zodanig dat er na een jaar invaliditeit geen automatische hernieuwing of controle meer plaatsvindt.
In de praktijk betekent dit dat personen die twee jaar ziek thuis zitten, opnieuw door een arts gecontroleerd moeten worden om hun uitkering te behouden. Wie nalaat een nieuwe aanvraag in te dienen, riskeert het verlies van de uitkering. De minister benadrukt wel dat deze maatregelen niet gelden voor specifieke groepen, zoals bedlegerige personen, mensen die behandeld worden voor kanker of volledig invalide personen.
Focus op re-integratie en medische controle
Het doel van de maatregelen is om mensen sneller terug naar de arbeidsmarkt te begeleiden. De controle zal worden uitgevoerd door huisartsen, waarbij de regering voorziet dat deze artsen een extra vergoeding krijgen voor de tijd die zij investeren in het beoordelen van de patiënt. De focus ligt hierbij op de vraag wat de kansen zijn om, eventueel in onvolledige tijden, opnieuw aan het werk te gaan.
De noodzaak voor deze strengere controles wordt onderbouwd door cijfers van het RIZIV. Zo meldt werkenbijdeoverheid.be dat een steekproef onder 1.840 personen opmerkelijke resultaten opleverde. Bij aandoeningen die geen automatische erkenning rechtvaardigen, bleef de erkenning van de invaliditeit in slechts 17% van de gevallen volledig overeind. Eind 2024 waren er in België bovendien 259.636 mensen die een invaliditeitsuitkering ontvingen tot aan hun pensioen.
Financiële druk op de sociale zekerheid
De regering ziet het terugdringen van langdurige ziekte als een topprioriteit, aangezien er in totaal meer dan een half miljoen Belgen langdurig arbeidsongeschikt zijn. Volgens kost deze situatie de sociale zekerheid jaarlijks miljarden euro's. Minister Vandenbroucke uitte zijn verbazing over het feit dat bijna 300.000 mensen tot aan hun pensioen in ziekteverlof blijven, wat hij omschrijft als "in een hoekje te verkommeren".
Bredere context van begrotingsbesparingen
De maatregelen rond langdurig zieken passen in een breder klimaat van budgettaire inkrimping. Naast de federale plannen voert ook de Vlaamse regering onder minister-president Matthias Diependaele strikte besparingen door. Zo meldt dat de Vlaamse regering in 2027 1,9 miljard euro en in 2029 3,1 miljard euro wil besparen om een 'zwarte nul' in de boekhouding te bereiken. Dit omvat onder meer prijsstijgingen voor dienstencheques.
Tegelijkertijd staat de financiële positie van gepensioneerden onder druk. Volgens een artikel van visie.net overweegt de regering-De Wever om het vakantiegeld voor gepensioneerden te bevriezen tot 2029, waardoor dit bedrag niet langer automatisch zou indexeren. Dit komt bovenop het eerder besliste schrappen van de welvaartsenveloppe, wat de koopkracht van ouderen verder kan beïnvloeden, zeker nu de kosten voor woonzorgcentra stijgen.