De federale regering heeft een akkoord bereikt over de afschaffing van de Senaat, waarbij de resterende functies van deze instelling worden overgedragen aan de Kamer van volksvertegenwoordigers. Deze beslissing, die pas in 2029 definitief van kracht wordt, vereist nog een grondwetswijziging en de goedkeuring van een tweederdemeerderheid in het federaal parlement, wat de steun van oppositiepartijen noodzakelijk maakt vrt.be.
De afschaffing van de Senaat was reeds een punt van overeenstemming bij de vorming van de regering-De Wever. Het regeerakkoord voorzag in de samenvoeging van de diensten van de Senaat en de Kamer, zoals het beheer van het gebouw en de pensioenkas. Medewerkers van de Senaat zouden worden overgeplaatst naar bijvoorbeeld het Vlaams Parlement of federale overheidsdiensten .
Historische Uitholling en Huidige Functies
De Senaat heeft door de jaren heen veel van zijn oorspronkelijke bevoegdheden verloren. Ooit was het een vergadering met beslissingsbevoegdheden die gelijk waren aan die van de Kamer, maar sinds de staatshervorming van 1993 en de zesde staatshervorming is de rol van de Senaat steeds verder uitgehold pvda.be. Hoewel de Senaat in de praktijk een "bijna lege doos" is geworden, vervult hij nog enkele specifieke functies. Deze omvatten de benoeming van rechters, de goedkeuring van grondwetswijzigingen, en het dienen als platform voor overleg tussen de gewesten bij belangenconflicten. Daarnaast loopt een deel van de partijfinanciering via de Senaat . Al deze resterende taken zullen nu worden overgedragen aan de Kamer.
Kritiek op de Werkwijze en de Gevolgen
De PVDA heeft kritiek geuit op de gehaaste manier waarop de regering de afschaffing van de Senaat doordrukt. Volgens de partij is er geen reden om zo snel te handelen, aangezien de deadline voor de grondwetswijziging pas in 2029 ligt. De PVDA stelt dat de regering weigerde experts en burgers te horen die alternatieven voor de huidige werking van de Senaat hadden voorgesteld, met meer burgerparticipatie .
Jean-Jacques De Gucht van Liberales erkent dat de huidige Senaat weinig zin heeft, maar benadrukt dat dit het gevolg is van jarenlange uitholling en politieke keuzes, en niet omdat een reflectiekamer per definitie overbodig zou zijn. Hij stelt dat de Senaat in het verleden een belangrijke meerwaarde heeft geboden in complexe, ethische en institutioneel gevoelige dossiers, zoals de totstandkoming van de euthanasiewetgeving. De Gucht vreest dat met de afschaffing van de Senaat een belangrijke functie voor serene reflectie buiten de dagelijkse politieke dynamiek verloren gaat liberales.be.
Procedurele Vereisten
Voor de afschaffing van de Senaat is een grondwetswijziging noodzakelijk, wat een complexe en langdurige procedure is. Deze vereist een tweederdemeerderheid, zowel in de Kamer als in de Senaat zelf . Dit betekent dat de regering de steun van oppositiepartijen nodig zal hebben om de wijziging door te voeren. Defensieminister Theo Francken (N-VA) heeft zijn enthousiasme over het akkoord reeds geuit op X . De discussie over de rol en het nut van de Senaat, en de manier waarop deze wordt afgeschaft, blijft een onderwerp van debat in het Belgische politieke landschap.