De internationale spanningen in het Midden-Oosten zijn zaterdag opnieuw geëscaleerd door de beslissing van Iran om de Straat van Hormuz weer volledig af te sluiten. Deze nieuwe blokkade vindt plaats minder dan een dag nadat de zeestraat tijdelijk weer toegankelijk was voor de wereldwijde maritieme handel. De besluitvorming van Teheran is een directe reactie op het uitblijven van een einde aan de Amerikaanse blokkade van Iraanse havens.
Incidenten met tankers bij de heropening
Kort voor de volledige afsluiting leek er sprake van een korte de-escalatie. Volgens berichtgeving van FOK! konden er op zaterdag nog minstens acht verschillende schepen, die olie en gas vervoerden, de zeestraat passeren als een teken van goede wil vanuit Iran. Deze korte periode van vrije doorvaart werd echter snel gevolgd door gewelddadige incidenten.
Een Britse maritieme waakhond rapporteerde dat de Islamitische Revolutionaire Garde (IRGC) het vuur opende op een tankerschip dat de doorgang probeerde te maken. Dit incident vond plaats op ongeveer twintig zeemijl ten noordoosten van de Omaanse kust. Belangrijk is dat de kapitein van het betreffende schip aangaf dat er voorafgaand aan de aanval geen waarschuwingen via de radio waren ontvangen. Naast het Britse vaartuig werd ook een Indiaas schip, beladen met ruwe olie, onder vuur genomen. Hoewel de incidenten zorg voor grote onrust zorgden, bleven de bemanningen en de schepen zelf ongedeerd.
Politieke impasse tussen Teheran en Washington
De huidige situatie is het resultaat van een diepgaand conflict tussen Iran en de Verenigde Staten. Het Iraanse militaire commando, bekend als Khatam al-Anbiya, heeft laten weten dat de beperkingen op de scheepvaart zullen blijven bestaan zolang de VS de bewegingsvrijheid voor schepen naar en van Iran niet volledig garanderen. De Iraanse zijde beschuldigt Washington er zelfs van om zich te mengen in 'maritieme diefstal' via een blokkade.
In de Verenigde Staten is de houding eveneord hard. De Amerikaanse president Trump bevestigde op vrijdag dat de Amerikaanse blokkade onveranderd van kracht blijft zolang de onderhandelingen met de Iraanse regering voortduren. Deze standvastigheid van beide grootmachten zorgt ervoor dat het tijdelijke staakt-het-vuren, dat met bemiddeling van Pakistan tot stand was gekomen, onder grote druk staat. Dit bestand loopt naar verwachting aanstaande woensdag af en de kans op een verlenging lijkt momenteel klein.
Diplomatieke pogingen om de situatie te de-escaleren zijn in volle gang. In Antalya sprak de Iraanse viceminister van Buitenlandse Zaken, Saeed Khatibzadeh, over de noodzaak van veilige doorvaart, terwijl hij de Amerikaanse belegeringsstrategie bekritiseerde. Ook de Egyptische minister van Buitenlandse Zaken, Badr Abdelatty, uitte zijn hoop op een akkoord in de nabije toekomst, waarbij hij benadrukte dat de mondiale stabiliteit afhangt van een oplossing.
Wereldwijde economische gevolgen
De impact van de gesloten zeestraat reikt ver buiten de grenzen van het Midden-Oosten. De Straat van Hormuz is een vitale ader voor de wereldwijde energievoorziening, aangezien naar schatting een vijfde van de totale wereldwijde productie van aardgas en olie via dit punt wordt getransporteerd. De aanhoudende onzekerheid heeft de prijzen op de energiemarkt wereldwijd doen stijgen.
De onrust heeft ook de Nederlandse overheid tot actie gedwongen. Als reactie op de aanhoudende onzekerheid rondom de zeestraat heeft het Nederlandse kabinet fase 1 van het nationale crisisplan voor de olievoorziening geactiveerd. Analisten waarschuwen dat de olieprijzen op een hoog niveau zullen blijven zolang de situatie in de regio niet stabiliseert. Zelfs als de zeestraat in de toekomst weer volledig wordt opengesteld, wordt verwacht dat het duurt voordat het normale scheepvaartverkeer weer volledig is hervat.