De energieprijzen in Europa zijn de afgelopen weken aanzienlijk gestegen, voornamelijk als gevolg van de aanhoudende conflicten in het Midden-Oosten. Deze prijsstijgingen hebben directe gevolgen voor consumenten, met onder meer een verwachte verhoging van de brandstofprijzen aan de pomp en een oplopende inflatie in de eurozone. Tegelijkertijd waarschuwt de gouverneur van de Nationale Bank van België voor de kwetsbare financiële positie van het land, met een begrotingstekort dat tot de hoogste van Europa behoort vrt.be.
Vanaf woensdag zullen de prijzen voor benzine en diesel naar verwachting opnieuw stijgen, wat een directe impact heeft op de portemonnee van de consument vrt.be. Deze ontwikkeling is een gevolg van de hogere energieprijzen op de internationale markten, die worden beïnvloed door de geopolitieke spanningen. De inflatie in de eurozone is in maart opgelopen tot 2,5 procent, een stijging ten opzichte van de 1,9 procent in februari. Dit is het hoogste niveau sinds januari 2025 en overschrijdt de inflatiedoelstelling van 2 procent. De stijgende energieprijzen worden aangewezen als de belangrijkste drijfveer achter deze inflatietoename.
In reactie op de stijgende brandstofprijzen heeft Litouwen een tijdelijke maatregel ingevoerd om de ticketprijzen voor treinreizen te halveren. Deze korting van 50 procent geldt van 1 april tot en met 31 mei voor alle binnenlandse trajecten en is bedoeld om de impact van de hogere kosten voor consumenten te verzachten. De Litouwse minister van Transport en Communicatie, Juras Taminskas, benadrukte dat "niemand slachtoffer mag worden van deze prijsstijgingen" .
Waarschuwingen van de Nationale Bank
De financiële situatie van België baart ondertussen zorgen. Pierre Wunsch, gouverneur van de Nationale Bank van België, heeft in scherpe bewoordingen gewaarschuwd voor de precaire staat van de overheidsfinanciën. Volgens Wunsch is er nauwelijks financiële manoeuvreerruimte meer, en is de marge zelfs "negatief". Hij stelt dat België bij een nieuwe crisis nauwelijks nog kan reageren zonder ernstige gevolgen voor de bevolking v-nieuws.be.
België heeft, samen met Frankrijk, het hoogste begrotingstekort van Europa. Wunsch benadrukt dat België "de slechtste leerling van de klas" is in Europa wat betreft begrotingsdiscipline. Om de financiële markten gerust te stellen, is volgens hem een besparing van minstens 5 miljard euro noodzakelijk. Echter, zelfs met deze besparing blijft de situatie verre van stabiel, en zijn bijkomende besparingen van meer dan 10 miljard euro vereist om structurele verbeteringen te realiseren .
De gouverneur wijst ook op nieuwe dreigingen, zoals een mogelijke energiecrisis door de oorlog in Iran, die de economische groei verder kan afremmen en de inflatie opnieuw kan aanwakkeren. Hij waarschuwt dat het begrotingstekort kan oplopen tot 6 à 7 procent van het bbp, wat België in een gevarenzone plaatst die doet denken aan Zuid-Europese crisisscenario's .
Politieke reacties en voorstellen
De begrotingsbesprekingen in de Wetstraat worden als een zware opgave beschouwd, mede door de complexe verdeling van overheidsuitgaven. Van de ongeveer 170 miljard euro aan belastingcenten die de federale regering ter beschikking heeft, gaat een aanzienlijk deel naar deelstaten, sociale zekerheid, rentelasten en Europa. Hierdoor blijft er slechts 17 miljard euro over voor de federale overheid, terwijl de kosten blijven oplopen .
Minister van Begroting Vincent Van Peteghem (CD&V) en gouverneur Wunsch erkennen beiden dat er geen geld is om iedereen te helpen, maar sluiten gerichte steun aan kwetsbare groepen niet uit. In reactie op de stijgende energieprijzen en de winsten van energiebedrijven, pleit de nieuwe Groen-voorzitter Aimen Horch voor een "Trump-taks" op de winsten van olie- en gasbedrijven. Dit voorstel wordt gedeeld door PVDA-voorzitter Raoul Hedebouw, die Groen de hand reikt voor samenwerking op dit vlak.