Duitse musea en herinneringscentra luiden de noodklok over de toenemende verspreiding van door kunstmatige intelligentie (AI) gegenereerde beelden van de Holocaust op sociale media. In een open brief, voorafgaand aan de Internationale Herdenkingsdag voor de Holocaust op 27 januari, roepen zij sociale mediaplatforms op om strenger op te treden tegen deze "AI slop" (AI-smurrie) die de geschiedenis verdraait en zelfs Holocaustontkenning in de hand werkt duitslandinstituut.nl.
De open brief is ondertekend door ongeveer 30 instellingen, waaronder bezoekerscentra van voormalige concentratiekampen zoals Bergen-Belsen en Buchenwald, het Joods Museum in Berlijn, herinneringscentrum Haus der Wannsee-Konferenz en de Arolsen Archives villamedia.nl. Zij uiten grote bezorgdheid over de ontwikkeling waarbij fictieve content wordt gecreëerd die "bestaat uit fragmenten van historische feiten en geëmotionaliseerde fictie", wat een vertekend of geheel verkeerd beeld geeft van de gebeurtenissen in concentratiekampen of rondom de bevrijding.
Gevaren van AI-gegenereerde content
De musea benadrukken dat deze AI-beelden niet alleen de emotionele impact van de Holocaust exploiteren, maar ook als doel kunnen hebben de gruwelen te minimaliseren of te trivialiseren. Dit vormt een directe bedreiging voor de historische waarheidsvinding en de herinneringscultuur. De instellingen pleiten voor een digitale publieke ruimte waarin overlevenden van nazi-vervolging en hun nazaten beschermd worden tegen exploitatie van hun levensverhaal. Zij stellen dat historische bronnen en wetenschappelijk onderzoek niet vervangen mogen worden door massaal geproduceerde AI-inhoud en dat echte stemmen en diverse perspectieven gehoord moeten worden .
De problematiek van geschiedvervalsing rondom de Holocaust is niet nieuw. Al decennia lang wordt de Holocaust ontkend of geminimaliseerd, een fenomeen dat in het onderwijs ook wordt behandeld kuleuven.be. De opkomst van AI-technologieën voegt hier een nieuwe dimensie aan toe door de mogelijkheid om op grote schaal overtuigende, maar volledig verzonnen beelden te creëren. Dit maakt het voor het publiek steeds moeilijker om onderscheid te maken tussen authentieke historische documenten en fictieve representaties.
Historische context en de rol van beelden
De noodzaak van accurate beeldvorming en documentatie van de Holocaust is van cruciaal belang. Na de bevrijding van de concentratiekampen, zoals Majdanek, Auschwitz, Bergen-Belsen en Dachau, legden geallieerde soldaten de gruwelen uitgebreid vast op film. Dit gebeurde op expliciet verzoek van opperbevelhebber Dwight Eisenhower, die wilde voorkomen dat het bestaan van de nazistische kampen later als propaganda zou worden afgedaan groene.nl. Deze beelden dienen als onweerlegbaar bewijs van de misdaden die daar plaatsvonden.
De Duitse musea en herinneringscentra benadrukken dat de inzet van AI voor het creëren van fictieve Holocaust-beelden de integriteit van deze historische documentatie ondermijnt. Het risico bestaat dat deze "AI slop" de publieke perceptie van de Holocaust beïnvloedt en bijdraagt aan een klimaat waarin de feiten ter discussie worden gesteld. Dit is met name zorgwekkend in een tijd waarin desinformatie en complottheorieën zich snel kunnen verspreiden via sociale media.
De oproep aan sociale mediaplatforms om harder op te treden tegen deze geschiedvervalsing onderstreept de verantwoordelijkheid van technologiebedrijven in het bewaken van de waarheid en het beschermen van historische feiten. Het is essentieel dat er mechanismen worden ontwikkeld om AI-gegenereerde content te identificeren en te modereren, vooral wanneer deze gevoelige historische gebeurtenissen betreft.