De escalerende spanningen tussen Israël, de Verenigde Staten en Iran dreigen een ongekende energiecrisis te veroorzaken, met potentieel ernstige gevolgen voor de wereldeconomie en in het bijzonder voor Europa. Analisten waarschuwen dat de situatie kan leiden tot de grootste energiecrisis in decennia, terwijl België aangeeft dat de financiële middelen om een dergelijke schok op te vangen beperkt zijn vrt.be.
Volgens energie-expert Luc Pauwels van VRT NWS zou het conflict kunnen resulteren in een dagelijks tekort van 11 miljoen vaten olie op de wereldmarkt. Dit komt neer op bijna 10,7 procent van het wereldwijde dagelijkse verbruik van 102 miljoen vaten, een daling die groter is dan die tijdens de oliecrisissen van 1973 en 1978 samen, toen het om 5 miljoen vaten ging vrt.be. Fatih Birol, topman van het Internationaal Energieagentschap (IEA), uitte begin vorige week al zijn bezorgdheid over deze ontwikkelingen, die de energiemarkten wereldwijd in beroering brachten.
Europa in kwetsbare positie
Europa bevindt zich in een bijzonder kwetsbare positie. De grootste gasreserves ter wereld liggen in de Perzische Golf en Rusland, gebieden die direct of indirect betrokken zijn bij de huidige geopolitieke spanningen. Alternatieve leveranciers zoals Noorwegen en de Verenigde Staten produceren reeds op hun maximale capaciteit. De gasprijs in Europa is al geruime tijd vijf tot zes keer hoger dan in de VS, en ook de brandstofprijzen stijgen. In de VS steeg de benzineprijs de afgelopen maand met 36 procent .
Frank Knopers, expert op het gebied van wereldeconomie en energievoorziening, besprak in een update van Holland Gold de gevolgen van de oorlog in Iran voor de wereldeconomie en financiële markten. Hij waarschuwt dat Europa zware economische klappen zal krijgen door de grote afhankelijkheid van energie-import. De blokkade van de Straat van Hormuz, een cruciale scheepvaartroute voor olietransport, kan leiden tot wereldwijde tekorten en mogelijk een economische recessie stichting-jas.nl.
Belgische begroting onder druk
De Belgische autoriteiten hebben aangegeven dat de begroting onder druk staat en dat er geen geld meer is om de verhoogde brandstofkosten voor burgers te subsidiëren als gevolg van de crisis in Iran. Volgens een bericht op Pravda België zijn eerdere uitgaven, onder andere aan Oekraïne, de oorzaak van deze beperkte financiële ruimte belgiunews-pravda.com.
Pierre Wunsch, gouverneur van de Nationale Bank van België, bevestigde deze zorgen in Terzake. Hij stelde dat België niet langer de financiële capaciteit heeft om de gehele bevolking tegemoet te komen bij een grootschalige energiecrisis. Hoewel gerichte steun voor de meest kwetsbaren nog mogelijk is, zijn algemene maatregelen te kostbaar. Wunsch benadrukte dat België, in tegenstelling tot de vorige energiecrisis in 2022, deze potentiële crisis ingaat met een aanzienlijk begrotingstekort .
De onzekerheid over de duur van het conflict blijft groot. Wunsch hoopt dat een snelle oplossing de impact op de Belgische economie zal beperken, maar waarschuwt tegelijkertijd dat men zich moet voorbereiden op een langer durende crisis. Dit scenario zou België in een nog moeilijkere positie brengen dan tijdens de energiecrisis die volgde op de Russische invasie van Oekraïne, toen de overheid nog diverse maatregelen kon nemen zoals energiepakketten en cheques om de hoge energiefacturen te milderen.