Hoewel stergebieden zoals de Orionnevel in onze eigen Melkweg nog steeds visueel indrukwekkende fenomenen zijn, is de algehele activiteit in het universum sterk afgenomen. De Melkweg produceert momenteel naar schatting slechts zes tot zeven nieuwe sterren per jaar. Dit is een fractie van wat er miljarden jaren geleden het geval was, toen het universum een periode doormaakte die astronomen het 'Cosmic Noon' noemen.
Volgens een analyse van universetoday.com lag de snelheid van stervorming tijdens dit tijdperk, ongeveer 10 miljard jaar geleden, tot wel 30 keer hoger dan in de huidige epoch. Sinds die piek is de productie van nieuwe sterren echter spectaculair gekelderd; de stervormingssnelheid is inmiddels met ongeveer 97 procent afgenomen, aldus .
Omdat de creatie van sterren afhankelijk is van de aanwezigheid van koud en dicht gas, proberen wetenschappers te achterhalen waarom deze grondstoffen niet langer in voldoende mate beschikbaar zijn. De focus van het onderzoek ligt op omgevingsfactoren die gasvoorraden kunnen uitputten of verstoren. Er zijn verschillende astrofysische processen die hierbij een rol spelen. Zo kunnen sterrenwinden gas uit een stelsel blazen, terwijl astrofysische jets van actieve galactische kernen (AGN) het gas kunnen verhitten. Wanneer gas te warm wordt, kan het niet langer condenseren tot de dichte wolken die nodig zijn voor de geboorte van sterren.
Naast interne processen spelen externe interacties een grote rol. Bij de samensmelting van sterrenstelsels kan gas worden weggeslingerd in getijdenstaarten. Daarnaast kan gas worden gestript uit een stelsel door interacties met het hete intergalactische medium. In een artikel van wordt toegelicht dat vooral dichte omgevingen, zoals clusters van sterrenstelsels, bijdragen aan deze processen die de groei van stelsels effectief beperken.
Recent onderzoek heeft zich specifiek gericht op een bijzonder dicht sterrenstelselcluster dat zich bevindt op het kruispunt van kosmische filamenten. Dit zijn de grootschalige structuren die het universum met elkaar verbinden. Omdat metingen van gasvoorraden in dergelijke groepen zeldzaam zijn, biedt dit specifieke cluster waardevolle data. Simulaties van de Illustris-collaboratie bevestigen dat clusters op deze filamenten extreem dichte omgevingen vormen, wat de mechanismen versterkt die de aanvoer van gas naar sterrenstelsels 'knijpen'.
Door de hoeveelheid stervormend gas in deze clusters te analyseren, hopen astronomen een beter begrip te krijgen van de kosmische evolutie. Het onderzoek naar deze dichte clusters, zoals beschreven door , helpt verklaren waarom het universum na het Cosmic Noon is getransformeerd tot een plek waar de vorming van nieuwe sterren relatief traag verloopt.