De Vlaamse Vervoermaatschappij De Lijn voert vanaf 1 januari 2026 een verhoging van de boetes voor overtredingen door, en zet tegelijkertijd in op strengere controles. Deze maatregelen komen er nadat de tarieven voor vervoerbewijzen eerder in 2025 al met gemiddeld 18,37 procent stegen. De verhoging van de boetes is bedoeld om reizigers aan te sporen een geldig vervoerbewijs te bezitten en correct gedrag te vertonen, zo stelt de Vlaamse regering. Echter, de Vlaamse Ombudsdienst uit kritiek op de huidige handhavingspraktijken, waarbij ook loyale abonnees beboet worden voor kleine overtredingen.
Boeteverhoging en strengere handhaving
Vanaf begin volgend jaar zal een volwassene die voor de eerste keer zonder geldig vervoerbewijs reist, een boete van 127 euro ontvangen, een stijging van 20 euro ten opzichte van de huidige 107 euro. Voor minderjarigen tussen 12 en 17 jaar stijgt de boete naar 96 euro, en voor kinderen tot 12 jaar naar 67 euro. Ernstigere overtredingen, zoals het beschadigen van een bus of tram, kunnen leiden tot een boete van 296 euro bij een eerste incident. Bij herhaalde overtredingen binnen 12 maanden lopen de bedragen verder op, tot 349 euro voor een tweede overtreding en 474 euro voor een derde of volgende overtreding avs.be.
Deze aanpassing van de boetetarieven volgt op een besluit van Vlaams minister van Mobiliteit Annick De Ridder (N-VA) en is in lijn met de indexering van de tarieven die in april 2025 werd doorgevoerd vrt.be. De Vlaamse regering heeft op 5 september 2025 het wijzigingsbesluit definitief goedgekeurd, na advies van de Raad van State vlaanderen.be. Het doel is om de boetes in overeenstemming te houden met de algemene prijsontwikkeling en reizigers te blijven aansporen tot correct gedrag.
Kritiek van de Vlaamse Ombudsdienst
De strengere aanpak en de verhoogde boetes komen op een moment dat de Vlaamse Ombudsdienst alarm slaat over het groeiende aantal boetes dat wordt uitgeschreven aan reizigers die wel degelijk een geldig vervoerbewijs bezitten. Volgens het jaarverslag van de Ombudsdienst werden vorig jaar maar liefst 47.915 processen-verbaal opgesteld voor reizigers die een abonnement hadden, maar dit niet konden tonen of vergaten te scannen bij het opstappen nieuws365.be. Dit betekent dat ruim een kwart van alle boetes bij De Lijn gericht is op abonnees.
De Ombudsdienst stelt de vraag of het nog van deze tijd is om mensen met een lopend abonnement te beboeten. De focus van controles zou volgens de ombudsman moeten liggen op "echte zwartrijders" die doelbewust zonder betalen reizen, in plaats van op vaste klanten die een fout maken. De financiële gevolgen van zo'n "vergetelheid" kunnen oplopen tot 96 euro, en deze strikte regelgeving wordt ook toegepast op minderjarigen.
Oproep tot aanpassing van reglementen
Critici binnen het Vlaams Parlement wijzen erop dat dit beleid haaks staat op de belofte om trouwe reizigers te ontzien. Er klinkt een luide roep om de interne reglementen van De Lijn aan te passen, zodat een geldige registratie in het computersysteem volstaat om een boete te vermijden. De Lijn biedt verschillende vervoerbewijzen aan, waaronder tickets en abonnementen zoals de Buzzy Pazz en Omnipas, waarbij reizigers geacht worden hun rit te scannen bij elke op- en overstap of digitaal te registreren via de app delijn.be.
De Lijn en de Vlaamse regering benadrukken dat de boetes reizigers moeten aanzetten tot correct gedrag en het aanschaffen van een geldig vervoerbewijs. Ann Schoubs, directeur-generaal bij De Lijn, stelt dat het uiteindelijke doel is dat alle reizigers correct betalen voor hun rit. De verhoogde boetes en de strengere controles zijn onderdeel van een actieplan tegen zwartrijden, dat eerder dit jaar werd gelanceerd en waarbij al fors meer controles werden uitgevoerd.