De Lijn heeft vorig jaar bijna 48.000 processen-verbaal (pv's) uitgeschreven aan reizigers die hun abonnement waren vergeten of niet correct hadden gevalideerd. Dit aantal vertegenwoordigt 27 procent van alle uitgeschreven pv's, zo blijkt uit het jaarverslag van de Vlaamse Ombudsdienst hln.be. Deze praktijk leidt tot discussies over de klantvriendelijkheid van de vervoersmaatschappij, met name ten aanzien van loyale abonnees.
Reizigers die een geldig abonnement hebben maar dit niet kunnen tonen of valideren, riskeren een boete. De Lijn biedt verschillende soorten abonnementen aan, waaronder de Buzzy Pazz voor jongeren (6 t.e.m. 24 jaar), de Omnipas voor volwassenen (25 t.e.m. 64 jaar) en de Omnipas 65+ voor senioren delijn.be. Deze abonnementen zijn geldig voor onbeperkt reizen op alle bussen en trams, met uitzondering van specifieke studentensnellijnen.
Abonnementen en validatie
Abonnementen van De Lijn kunnen online worden gekocht of verlengd. De prijzen variëren afhankelijk van de leeftijdscategorie en de geldigheidsduur (1, 3 of 12 maanden). Zo kost een 12-maanden Buzzy Pazz 165 euro, een Omnipas 499 euro en een Omnipas 65+ 71 euro per jaar delijn.be. Gemeenten en werkgevers kunnen ook tussenkomen in de kosten van deze abonnementen, wat het openbaar vervoer voor veel reizigers toegankelijker maakt. Sommige gemeenten, zoals Beveren-Kruibeke-Zwijndrecht, bieden aanzienlijke kortingen op de abonnementsprijzen voor hun inwoners gemeentebkz.be.
Ondanks het bezit van een geldig abonnement, kunnen reizigers toch beboet worden als zij hun MOBIB-kaart, waarop het abonnement staat, niet bij zich hebben of niet correct valideren bij het opstappen. Dit kan leiden tot frustratie bij reizigers die zich loyale klanten wanen. Een voorbeeld van een dergelijke situatie is een incident uit 2013, waarbij een 13-jarige dochter de Buzzy Pazz van haar oudere zus gebruikte en direct een pv kreeg, het abonnement werd ingetrokken en ze moest afstappen, nog voordat ze een meter had gereden juridischforube. Dit illustreert de strikte handhaving van de regels door De Lijn.
Kritiek en discussie
De hoge aantallen pv's voor vergeten of niet-gevalideerde abonnementen roepen vragen op over de proportionaliteit van de sancties. Critici stellen dat deze aanpak niet klantvriendelijk is, vooral niet voor reizigers die regelmatig gebruikmaken van het openbaar vervoer en al betaald hebben voor hun reisrecht. De discussie spitst zich toe op de vraag of De Lijn haar abonnees, die vaak voor langere tijd aan de maatschappij verbonden zijn, niet anders zou moeten behandelen dan zwartrijders.
De Vlaamse Ombudsdienst heeft de cijfers openbaar gemaakt, wat de discussie over het beleid van De Lijn verder aanwakkert. Het is nog onduidelijk of deze bevindingen zullen leiden tot een aanpassing van de regels of de handhaving ervan door De Lijn.