Wetenschappers hebben voor het eerst direct bewijs gevonden dat micro-organismen in de darmen van dieren en mensen actief invloed uitoefenen op hun voedselkeuzes. Onderzoek toont aan dat de triljoenen bacteriën, virussen en schimmels in ons spijsverteringsstelsel niet alleen reageren op wat we eten, maar ook bepalen waar we trek in krijgen.
Microbioom stuurt voedingsgedrag
Volgens sciencedaily.com hebben wetenschappers van de University of Pittsburgh aangetoond dat muizen met verschillende samenstellingen van darmbacteriën systematisch andere voedselvoorkeuren ontwikkelen. Kevin Kohl, hoofdonderzoeker en universitair hoofddocent biologie, legt uit: "Ons werk toont aan dat dieren met verschillende samenstellingen van darmmicroben verschillende soorten diëten kiezen."
Het onderzoeksteam gaf dertig muizen zonder eigen darmbacteriën een cocktail van micro-organismen afkomstig van drie wilde knaagdiersoorten met zeer uiteenlopende natuurlijke diëten. De resultaten waren opvallend: elke groep muizen koos voedsel dat rijk was aan verschillende voedingsstoffen, afhankelijk van welke microbiële gemeenschap ze hadden ontvangen.
Van fruitvlieg tot zoogdier
Eerder onderzoek door scientificamerican.com had al aangetoond hoe dit mechanisme werkt bij fruitvliegjes. Carlos Ribeiro en zijn team ontdekten dat specifieke soorten darmbacteriën een gastdier helpen detecteren welke voedingsstoffen ontbreken in het voedsel, en vervolgens nauwkeurig bepalen hoeveel van die voedingsstoffen het dier werkelijk nodig heeft.
"Wat de bacteriën doen voor de eetlust is vergelijkbaar met het optimaliseren van hoe lang een auto kan rijden zonder dat er meer benzine in de tank moet," verklaart Ribeiro in scientificamerican.com. Het nieuwe onderzoek bij muizen bevestigt nu dat dit principe ook geldt voor zoogdieren, wat de relevantie voor mensen aanzienlijk vergroot.
Complexe communicatie tussen darm en hersenen
clevelandclinic.org bestaat uit meer dan duizend verschillende bacteriesoorten, naast virussen, schimmels en parasieten. Deze micro-organismen produceren verschillende stoffen, activeren verschillende genen en absorberen verschillende voedingsstoffen, afhankelijk van wat we eten. Volgens de Cleveland Clinic is het microbioom uniek voor elk individu en wordt het beïnvloed door factoren zoals geboortewijze, borstvoeding en latere voedingskeuzes.
De communicatie tussen darm en hersenen verloopt via meerdere routes. Darmbacteriën produceren chemische stoffen die via de bloedbaan of via zenuwbanen signalen naar de hersenen sturen. Deze signalen kunnen verlangen naar bepaalde voedingsmiddelen onderdrukken of juist versterken, waardoor ze de hersenen helpen beslissen welk voedsel het lichaam "nodig heeft".
Implicaties voor gezondheid en gedrag
De ontdekking dat darmbacteriën voedselkeuzes sturen, heeft verstrekkende gevolgen voor ons begrip van eetgedrag en gezondheid. Wetenschappers wisten al decennialang dat voedselkeuzes de samenstelling van het microbioom kunnen veranderen – kiezen tussen een BLT-sandwich of een yoghurtparfait kan de populaties van bepaalde bacteriesoorten doen toenemen terwijl andere afnemen.
Maar volgens sciencedaily.com is dit een tweerichtingsverkeer: darmmicroben beïnvloeden niet alleen dieet en gedrag, maar zijn ook in verband gebracht met angst, depressie, hypertensie en verschillende andere aandoeningen. Brian Trevelline, postdoctoraal onderzoeker en co-auteur van de studie, benadrukt dat dit de eerste keer is dat direct bewijs is geleverd voor deze invloed bij zoogdieren.
Toekomstig onderzoek
De vraag blijft hoe precies deze mechanismen werken bij mensen. Wetenschappers onderzoeken nu welke specifieke chemische stoffen darmbacteriën produceren om voedselkeuzes te beïnvloeden, en hoe deze signalen door het lichaam worden doorgegeven aan de hersenen. Dit onderzoek zou kunnen leiden tot nieuwe benaderingen voor het behandelen van eetstoornissen, obesitas en andere gezondheidsproblemen die verband houden met voeding.
De bevinding dat onze voedselkeuzes mogelijk niet volledig onze eigen keuzes zijn, maar mede worden bepaald door de triljoenen micro-organismen in onze darmen, opent nieuwe perspectieven op de complexe relatie tussen mens en microbioom. Het bevestigt dat we niet alleen individuen zijn, maar wandelende ecosystemen waarin verschillende levensvormen samenwerken en elkaar beïnvloeden.