Het aanhoudende conflict tussen Israël, de Verenigde Staten en Iran, dat nu al een maand duurt, heeft geleid tot een aanzienlijke stijging van de energieprijzen en dreigt de grootste energiecrisis ooit te ontketenen. Experts waarschuwen voor ernstige economische gevolgen, met name voor Europa, dat zich in een kwetsbare positie bevindt.
Volgens energie-expert Luc Pauwels van VRT NWS zou het conflict dagelijks 11 miljoen vaten olie minder op de wereldmarkt kunnen brengen. Dit komt neer op bijna 10,7 procent van het dagelijkse wereldwijde verbruik, een hoeveelheid die de impact van de oliecrisissen van 1973 en 1978 samen overtreft vrt.be. Fatih Birol, topman van het Internationaal Energieagentschap, uitte begin vorige week al een alarmkreet over deze dreigende crisis.
Economische impact en kwetsbaarheid van Europa
De energieprijzen zijn wereldwijd al met 50 procent gestegen sinds het begin van het conflict vrt.be. Iran controleert de strategisch belangrijke Straat van Hormuz en valt energie-installaties in Golfstaten aan, wat bijdraagt aan de prijsstijgingen voor brandstof en verwarming voor consumenten wereldwijd. De gasprijs in Europa ligt al een maand lang vijf tot zes keer hoger dan in de VS. Ook de benzineprijzen zijn gestegen; in de VS nam de benzineprijs de afgelopen maand met 36 procent toe .
Europa is bijzonder kwetsbaar omdat de grootste gasreserves ter wereld zich in de Perzische Golf en Rusland bevinden. Alternatieve leveranciers zoals Noorwegen en de VS opereren al op hun maximale capaciteit. De onrust in het Midden-Oosten heeft niet alleen invloed op de energieprijzen, maar ook op andere sectoren zoals voedsel, transport, bouw en toerisme, zo meldt NRC nrc.nl. Ondernemers in Nederland merken de gevolgen door stijgende energieprijzen en duurdere, langere levertijden kvk.nl.
Macro-economische scenario's en inflatie
ABN AMRO heeft drie scenario's opgesteld voor de macro-economische impact van het conflict, met een focus op de VS en de eurozone. De bank verwacht dat de inflatie meer zal worden beïnvloed dan de economische groei, en dat Europa in negatievere scenario's harder zal worden getroffen dan de VS. Hoewel centrale banken doorgaans door energieprijsstijgingen heen kijken, verwachten economen dat in een negatiever scenario de Europese Centrale Bank (ECB) en mogelijk ook de Federal Reserve (Fed) de rente zullen verhogen om te voorkomen dat de inflatieverwachtingen stijgen abnamro.com.
Militair en politiek landschap
De oorlog tegen Iran begon met duidelijke doelstellingen voor de VS en Israël: het vernietigen van Iraanse bouwstenen voor atoomwapens en het uitschakelen van topfiguren van het regime. Na een maand zijn het Iraanse nucleaire programma en de militaire infrastructuur zwaar beschadigd, en zijn belangrijke figuren van het regime uitgeschakeld. Desondanks blijft Iran raketten afvuren en de Golfregio in zijn greep houden. Onderhandelingen tussen de VS en Iran hebben tot op heden geen resultaat opgeleverd, mede door het gebrek aan duidelijkheid over de leiding binnen Iran en de aanhoudende bombardementen . Het Iraanse volk lijkt vooralsnog de grootste verliezer van het conflict.