De hoeveelheid CO2 die ontsnapt uit ijsvrije grond in Antarctica is in slechts vijf jaar tijd vijf keer zo hoog geworden. Die zorgwekkende ontdekking wijst op een bron van broeikasgassen die tot nu toe niet volledig in kaart was gebracht.
Wetenschappers voerden drie veldcampagnes uit tijdens de zuidelijke zomers van 2020, 2023 en 2025. Hun focus lag op de Taylorvallei, een extreem koude woestijn aan de rand van Antarctica. Het gebied is een cruciale testlocatie om te bestuderen hoe koolstofdioxide door de bevroren bodem naar het oppervlak sijpelt. Volgens een artikel van newscientist.com kwam de snelheid van de versnelling voor de onderzoekers volledig onverwacht.
Het onderzoeksteam, onder leiding van Livio Ruggiero van de Italiaanse Nationale Onderzoeksraad, plaatste kleine cilinders in de grond. Zo konden ze precies meten hoeveel gas vanuit de bodem in de apparaten terechtkwam. De cijfers zijn drastisch: in 2020 was de gemiddelde uitstoot nog ongeveer 1,7 gram CO2 per vierkante meter per dag, in 2025 was dat gestegen naar 9,5 gram per dag. Om meetfouten uit te sluiten, analyseerden de onderzoekers de gasmonsters later in een laboratorium op het onderzoeksstation. Daar werd de accuraatheid van de concentraties bevestigd.
Andere oorsprong dan in het noorden
De huidige uitstoot van 9,5 gram per dag is vergelijkbaar met de zomerse emissies uit Arctische bodems in het noorden. Maar de oorsprong van het gas is wezenlijk anders. In het noordelijke poolgebied komt de CO2 meestal vrij door het ontbinden van plantenresten die na ontdooiing weer actief worden. In de Taylorvallei gaat het echter om zeer oude voorraden koolstofdioxide.
Die gassen worden gemobiliseerd door ondergrondse processen. De opwarming van het continent verandert de waterhuishouding in de bodem, waardoor gassen ontsnappen die voorheen veilig in de permafrost zaten. Dit proces verschilt dus van de biologische afbraak die men in het noorden ziet.
Gevaarlijke feedbackloop
De bevindingen hebben grote gevolgen voor de wereldwijde koolstofcyclus. De wetenschappelijke aandacht ging lange tijd vooral uit naar de ontdooiende permafrost in het noorden. Maar nu blijkt dat ook de zuidpool een actieve rol speelt bij het vrijkomen van broeikasgassen.
De snelheid van de toename in de Taylorvallei suggereert dat zelfs kleine temperatuurveranderingen of verschuivingen in waterstromen kunnen leiden tot een disproportionele stijging van de CO2-emissies. Dat kan een gevaarlijke feedbackloop creëren die de opwarming van de aarde verder versnelt.
De resultaten worden als intrigerend beschouwd, maar onderstrepen vooral de dringende noodzaak om de bodemprocessen op Antarctica beter te begrijpen. Een nauwkeurigere kaart van deze processen is essentieel om de toekomstige impact op het klimaat beter te kunnen voorspellen.
🧠 Even simpel uitgelegd
Permafrost is grond die normaal permanent bevroren is. Daarin zitten oude gassen als CO2 opgesloten, vergelijkbaar met een fles frisdrank die je dicht houdt. Als de bodem warmer wordt en het water er anders doorheen stroomt, gaat die 'fles' een beetje open: het gas ontsnapt. Meer CO2 in de lucht zorgt voor meer opwarming, en meer opwarming zorgt weer voor meer ontsnappend gas. Dat noemen wetenschappers een feedbackloop: een cirkel die zichzelf steeds sterker versterkt.