Astronomen hebben een belangrijk onderscheid kunnen maken tussen een catastrofale stellaire explosie en een zeldzaam astronomisch verschijnsel. Met behulp van geavanceerde röntgenobservaties is vastgesteld dat het object AT 2016blu, dat aanvankelijk werd aangezien voor een supernova, in werkelijkheid een zogenaamde 'supernova-impostor' is. Deze ster vertoont een ongebruikelijk patroon van herhaalde uitbarstingen in plaats van één definitieve vernietiging.
In de astronomie is het onderscheid tussen een werkelijke supernova en een impostor vaak complex. Waar een supernova de finale fase van een massieve ster markeert waarbij de ster volledig wordt vernietigd, blijven impostors intact na hun uitbarstingen. Volgens een analyse van universetoday.com vertoont AT 2016blu gedrag dat typisch is voor een 'luminous blue variable' (LBV), een type massieve ster die bekend staat om sterke schommelingen in helderheid.
Een ritme van uitbarstingen
De ster bevindt zich in het spiraalstelsel NGC 4559, op een afstand van circa 30 miljoen lichtjaar van de aarde. Het object werd oorspronkelijk in 2012 opgemerkt door een geautomatiseerd scansysteem dat specifiek zoekt naar supernova's. De enorme hoeveelheid energie die toen werd uitgezonden, wekte de indruk dat de ster aan het einde van haar levenscyclus was.
Het cruciale bewijs tegen de supernova-theorie ligt echter in de periodiciteit. Terwijl een echte supernova slechts één keer explodeert, ondergaat AT 2016blu elke 113 dagen een heftige uitbarsting. Zoals beschreven door , is een dergelijke herhaling fysiek onmogelijk voor een ster die daadwerkelijk is geëxplodeerd, wat de classificatie als variabele ster bevestigt.
De inzet van Chandra-technologie
Om de exacte aard van deze processen te doorgronden, hebben onderzoekers gebruikgemaakt van het Chandra X-ray Observatory van NASA. Deze ruimtetelescoop beschikt over een superieure hoekresolutie, waardoor zelfs zeer zwakke röntgenbronnen over enorme kosmische afstanden nauwkeurig in kaart kunnen worden gebracht.
Door de röntgendata te combineren met optische beelden van de Sloan Digital Sky Survey (SDSS), konden wetenschappers de omgeving van de ster gedetailleerd bestuderen. Uit deze gegevens blijkt dat AT 2016blu een massa heeft die ongeveer 33 keer groter is dan die van onze zon. De röntgenobservaties waren essentieel om vast te stellen dat er sprake was van tijdelijke instabiliteit in plaats van een definitief sterfproces, zoals vermeld in de berichtgeving van .
Context en identificatie
Het correct identificeren van dergelijke objecten is van groot belang, aangezien echte supernova's binnen onze eigen Melkweg uiterst zeldzaam zijn. De meeste waarnemingen van dit fenomeen vinden plaats in verre stelsels. Een van de weinige moderne voorbeelden in de nabijheid was SN 1987A in de Grote Magellense Wolk, al was de studie daarvan complexer omdat de Hubble-telescoop destijds nog niet operationeel was.
De naamgeving van het object volgt een specifiek protocol voor tijdelijke verschijnselen. De letters 'AT' staan voor astronomical transient, terwijl '2016blu' aangeeft dat dit de 1.685ste transient was die in 2016 werd gerapporteerd. Dankzij de inzet van röntgentechnologie kunnen astronomen nu beter bepalen welke sterren daadwerkelijk sterven en welke, zoals deze LBV, simpelweg een zeer volatiel bestaan leiden, aldus .