De blokkade van de Straat van Hormuz, een cruciale zeestraat voor de wereldwijde energiehandel, heeft sinds eind februari geleid tot een aanzienlijke verstoring van de scheepvaart. Deze situatie, veroorzaakt door militaire escalatie in het Midden-Oosten, brengt de energievoorziening en het transport in gevaar en treft met name Italië, België en het Verenigd Koninkrijk hard, zo blijkt uit recente analyses tuincentrum-onings.nl.
De Straat van Hormuz, gelegen tussen Iran en het Arabisch Schiereiland, staat al jaren bekend als een kwetsbaar knelpunt in de mondiale energiehandel. Sinds eind februari is de doorgang voor commerciële schepen vrijwel onbruikbaar geworden door dreigende manoeuvres, mijnen en aanvallen met drones en raketten door het Iraanse leger . Dit heeft ertoe geleid dat bijna geen tankschepen meer door deze smalle zeestraat varen, die normaal een aanzienlijk deel van de wereldhandel in olie en vloeibaar aardgas (LNG) faciliteert.
Onderzoekers van het Supply Chain Intelligence Institute in Wenen, het Complexity Science Hub en de Technische Universiteit Delft hebben de afhankelijkheid van Europese landen van goederen uit de Golfregio, die via Hormuz worden verscheept, in kaart gebracht. Hun analyse toont aan dat de risico's zich opstapelen bij specifieke landen, terwijl andere landen dankzij een spreiding van leveranciers beter bestand zijn tegen de verstoring Hormuz-blokkade slaat gaten in Europese energievoorziening, maar niet overal even hard.
Grote afhankelijkheid van LNG uit Qatar
Vooral Italië, België en het Verenigd Koninkrijk zijn sterk afhankelijk van energie en grondstoffen die normaal via de Straat van Hormuz worden aangevoerd. Vloeibaar aardgas (LNG) uit Qatar vormt een zwaarwegend onderdeel van hun importpakketten, aangevuld met andere gasproducten en petrochemische grondstoffen .
Italië staat binnen de Europese Unie bovenaan wat betreft de blootstelling aan de blokkade. Jaarlijks importeert het land voor ongeveer 9,8 miljard dollar aan goederen uit de betrokken Golfstaten, waarvan circa 4,4 miljard dollar aan LNG uit Qatar. Deze cijfers onderstrepen de kwetsbaarheid van de Italiaanse energievoorziening in de huidige situatie .
Economische gevolgen en inflatierisico's
De militaire escalatie in het Midden-Oosten en de daaruit voortvloeiende blokkade van de Straat van Hormuz vormen een bedreiging voor de economie. De verstoring van de energievoorziening en de toegenomen onzekerheid zijn de belangrijkste transmissiekanalen voor deze economische impact abnamro.com. Hoewel de energie-infrastructuur nog niet significant is getroffen, blijft dit een risico zolang de luchtaanvallen voortduren.
Een aanhoudende schok in de energieprijzen zou meer merkbare gevolgen hebben voor de inflatie dan voor de economische groei. Economen van ABN AMRO hebben inflatiescenario's gepresenteerd, uitgaande van olieprijsniveaus van 80, 100 en 130 dollar per vat. In alle gevallen wordt een piek in de inflatie verwacht in 2026, gevolgd door een daling in 2027 . Voor het monetaire beleid is de duur van de schok cruciaal, evenals de zogenaamde tweede-ronde-effecten, gezien de focus op de middellange termijn.
Als de blokkade langer dan vier weken aanhoudt, zullen vertragingen in de wereldwijde toeleveringsketens snel oplopen, wat kan leiden tot kettingreacties in de industrie en de energievoorziening . Het Midden-Oosten herbergt vijf van de tien grootste olieproducerende landen ter wereld (Saoedi-Arabië, Iran, Irak, de Verenigde Arabische Emiraten en Koeweit), wat de strategische betekenis van de regio voor de mondiale energievoorziening benadrukt .