Port-au-Prince, Haïti – In het westen van Haïti zijn recentelijk tientallen mensen om het leven gekomen bij een gewelddadige aanval door bendes in de regio Artibonite. Hoewel de lokale politie aanvankelijk sprak van minstens zestien dodelijke slachtoffers, melden mensenrechtenorganisaties en de Verenigde Naties dat het dodental aanzienlijk hoger ligt, mogelijk oplopend tot zeventig of zelfs tachtig nos.nl. De aanval, die volgens ooggetuigen zondagochtend vroeg begon en ongeveer 24 uur duurde, heeft geleid tot een massale vlucht van inwoners en de vernietiging van huizen en voertuigen.
De bende 'Gran Grif' wordt verantwoordelijk gehouden voor de moordpartij, die plaatsvond in het dorp Pont-Sondé, onderdeel van de gemeente Saint-Marc vrt.be. Leden van deze bende openden het vuur met automatische wapens op de inwoners. Onder de slachtoffers bevonden zich tien vrouwen en drie baby's, zo meldt de Hoge Commissaris voor Mensenrechten van de Verenigde Naties. Naast de doden raakten ook ongeveer twintig mensen gewond. De bendeleden staken naar verluidt 45 huizen en 34 auto's in brand, waardoor zo'n 6.000 mensen op de vlucht sloegen .
Volgens Luckson Elan, de leider van de Gran Grif-bende, was de aanval een vergelding. Hij stelde dat de moordpartij een reactie was op de passiviteit van de inwoners tijdens een eerdere actie van de politie en burgerwachten, waarbij verschillende bendeleden omkwamen . Twee bendeleden raakten gewond tijdens een schietgevecht met de politie na de aanval.
Context van toenemend bendegeweld
Deze recente gebeurtenis past in een breder patroon van toenemend bendegeweld in Haïti. Sinds de moord op president Jovenel Moïse in 2021 is het land in een diepe crisis beland, gekenmerkt door politieke instabiliteit, economische tegenspoed en een escalatie van bendegeweld . Bendes controleren naar schatting 80 procent van de hoofdstad Port-au-Prince en oefenen aanzienlijke invloed uit over grote delen van het land.
De Verenigde Naties waarschuwen al langer voor de ernstige humanitaire gevolgen van dit geweld. In een week tijd zijn in Port-au-Prince alleen al 150 mensen vermoord, waarbij 92 gewonden vielen en 20.000 Haïtianen hun huis moesten verlaten vrt.be. De bendes controleren alle belangrijke toegangswegen tot de hoofdstad, waardoor de vier miljoen inwoners praktisch gegijzeld worden, aldus VN-Mensenrechtencommissaris Volker Türk.
Artsen zonder Grenzen heeft in een rapport de impact van het bendegeweld op de sterftecijfers in Haïti belicht. In de sloppenwijk Cité Soleil kwamen in een jaar tijd 176 mensen om het leven, wat neerkomt op een sterftecijfer vergelijkbaar met dat in oorlogsgebieden zoals Syrië en Myanmar nos.nl. Uit het onderzoek bleek ook dat 40 procent van de zwangere vrouwen afzag van prenatale zorg uit angst voor het geweld op straat.
De internationale gemeenschap, waaronder een VN-troepenmacht onder leiding van Kenia, probeert het Haïtiaanse leger te ondersteunen bij het herstellen van de orde. Desondanks blijft de situatie precair en worden er nog steeds honderden bendes actief gemeld verspreid over het land . Sinds 2021 zijn er ruim 20.000 doden gemeld als gevolg van bendegeweld in Haïti, en meer dan een miljoen burgers zijn op de vlucht geslagen.
Premier Garry Conille heeft gereageerd op de recente moordpartij en sprak van een "afschuwelijke misdaad tegen weerloze vrouwen, mannen en kinderen", die niet alleen een aanval is op de slachtoffers, maar op de hele Haïtiaanse natie. Hij heeft aangekondigd meer veiligheidstroepen naar de regio te sturen. De woordvoerder van VN-chef Guterres heeft opgeroepen tot een grondig onderzoek naar de gebeurtenissen.