Van de langdurig werklozen die begin dit jaar hun uitkering verloren, heeft bijna de helft inmiddels een leefloon aangevraagd. Nieuwe cijfers van de federale overheidsdienst Maatschappelijke Integratie tonen aan dat 47,9 procent van deze groep, die twintig jaar of langer zonder werk zat, een beroep doet op het OCMW v-nieuws.be. Dit betreft ruim 9.000 personen.
De hervorming van de werkloosheidsuitkeringen, ingevoerd door de regering-De Wever, heeft geleid tot een verschuiving van werkloosheidsuitkeringen naar leeflonen. Kamerlid Kurt Moons van Vlaams Belang stelt dat dit bevestigt wat zijn partij altijd al heeft beweerd: zonder adequate jobcreatie en activering worden mensen simpelweg van het ene loket naar het andere geschoven .
Regionale verschillen en verwachtingen
De cijfers laten aanzienlijke regionale verschillen zien. In Vlaanderen vraagt 38,1 procent van de betrokkenen een leefloon aan, terwijl dit in Brussel 41,5 procent is. Wallonië kent het hoogste percentage met 55,4 procent . Dit aandeel ligt aanzienlijk hoger dan de eerder gemaakte inschattingen. De verwachting was dat ongeveer een derde van de mensen werk zou vinden, een derde naar het OCMW zou gaan en een derde zonder uitkering zou vallen. Deze assumptie blijkt volgens Moons niet gebaseerd te zijn op de realiteit .
Antwerpse situatie
In Antwerpen had het OCMW zich voorbereid op een grote instroom van leefloonaanvragen als gevolg van de beperking van de werkloosheidsuitkering in de tijd. Echter, de eerste golf van aanvragen blijkt beter mee te vallen dan verwacht. Ongeveer een kwart van de Antwerpse werklozen die in januari hun uitkering verloren, heeft voorlopig recht op een leefloon vrt.be. Schepen voor Sociale Zaken Nathalie van Baren (N-VA) merkt op dat dit minder is dan de verwachte één op drie.
De eerste groep die in Antwerpen hun uitkering verloor, bestond uit 600 personen die langer dan 20 jaar werkloos waren. Ongeveer de helft van hen, 294 mensen, diende een aanvraag in bij het OCMW. Bij 50 van deze aanvragers bleek na telefonisch contact en een reeks vragen dat zij geen recht hadden op een leefloon .
Voorbereiding en werkdruk OCMW's
Sinds de goedkeuring van de beperking van de werkloosheid in de tijd door de regering-De Wever, hebben OCMW's zich voorbereid op een toename van cliënten. Een eerste steekproef van de Vereniging van Vlaamse Steden en Gemeenten (VVSG) bij 76 gemeenten toonde aan dat een kwart van de langdurig werklozen in Vlaanderen die sinds 1 januari geen uitkering meer ontvangen, een leefloon heeft aangevraagd vrt.be.
Volgens VVSG-woordvoerder Nathalie Debast is de situatie op het terrein nog beheersbaar, ondanks de hoge werkdruk bij de OCMW's. Dit wordt toegeschreven aan de goede voorbereiding van de OCMW's en het feit dat de grote piek in aanvragen nog moet komen . Het is echter moeilijk te voorspellen wanneer deze piek precies verwacht wordt.
Structurele problemen en werkzaamheidsgraad
Kamerlid Moons wijst op een structureel probleem tussen de regio's en de onhaalbaarheid van de doelstelling van 80 procent werkzaamheidsgraad, zolang Wallonië op minder dan 68 procent blijft steken en geen echte jobs creëert . Hij benadrukt dat zolang het arbeidsmarktbeleid federaal georganiseerd blijft, Wallonië zijn eigen laksheid kan doorschuiven naar de Vlaamse belastingbetaler.