De Belgische overheid zal naar verwachting 1,2 miljard euro besparen door een gedeeltelijke beperking van de indexering van lonen en uitkeringen in de komende jaren. Deze maatregel, bekend als de "centenindex", houdt in dat een deel van de inkomens niet volledig zal meestijgen met de inflatie. De plannen, die deel uitmaken van het begrotingsakkoord van de federale regering, zijn nog niet definitief, maar de impact ervan wordt nu al berekend.
Wat houdt de 'centenindex' in?
De federale regering is van plan om in 2026 en 2028 een gedeeltelijke beperking van de indexering toe te passen. Dit betekent dat de lonen en uitkeringen nog wel meestijgen met de levensduurte, maar niet voor iedereen in gelijke mate. Er wordt een plafond ingesteld: voor brutolonen boven de 4.000 euro en uitkeringen of pensioenen boven de 2.000 euro bruto, zal de indexering slechts plaatsvinden op basis van deze plafondbedragen vrt.be.
Concreet betekent dit dat als de inflatie bijvoorbeeld 2 procent bedraagt, werknemers met een brutoloon boven 4.000 euro een vast bedrag van 80 euro bruto (2 procent van 4.000 euro) extra krijgen, in plaats van een procentuele verhoging van hun volledige loon. Voor uitkeringen boven 2.000 euro bruto zou dit neerkomen op 40 euro extra. Werknemers en uitkeringsgerechtigden onder deze plafonds blijven de volledige automatische indexering ontvangen . Deze maatregel kan maximaal twee keer worden toegepast tijdens de huidige regeerperiode.
Impact op koopkracht en sectoren
Vakbonden uiten hun bezorgdheid over de impact van deze maatregelen op de koopkracht. Het ACV stelt dat de index de beste bescherming is in crisistijd en dat het systeem ervoor zorgt dat lonen, pensioenen en uitkeringen automatisch worden aangepast aan de prijzen, waardoor de koopkracht behouden blijft hetacv.be. De organisatie spreekt van een "dubbele partiële indexsprong" die de koopkracht van ongeveer de helft van de werknemers zal aantasten en ook mensen met een uitkering ernstig zal treffen .
Naast de federale maatregelen zijn er ook ontwikkelingen op Vlaams niveau. De nieuwe Vlaamse regering heeft in een voorontwerp van Programmadecreet bij de begrotingsopmaak voor 2025 slechts een beperkte indexatie van de werkingsmiddelen voorzien. Dit voorstel houdt geen rekening met de hoge inflatie van 2022 en de reeds opgebouwde bezuinigingen in sectoren zoals de sociale ondernemingen. Voor de begrotingsjaren 2026 en 2027 wordt zelfs geen indexaanpassing verrekend voor werkingsmiddelen die geen loongebonden uitgaven zijn verso-net.be.
Het paasakkoord van de "Arizona-regering" (een term die door sommige bronnen wordt gebruikt om de huidige coalitie aan te duiden) dreigt honderdduizenden werknemers, ambtenaren, gepensioneerden en mensen met een uitkering langer te laten wachten op een aanpassing van hun inkomen aan de stijgende prijzen. Dit uitstel van de indexaanpassing kan zich telkens opnieuw laten voelen bij elke toekomstige overschrijding van de spilindex visie.net.
Juridische status en verdere stappen
De maatregelen zijn op dit moment nog niet officieel. De wettekst moet nog verschillende stappen doorlopen, waaronder goedkeuring door het parlement en publicatie in het Belgisch Staatsblad. Pas daarna zijn de maatregelen juridisch bindend securex.be.
De discussie over de indexering raakt aan een fundamenteel principe van de Belgische sociale zekerheid en arbeidsmarkt. Terwijl de overheid streeft naar budgettaire besparingen, benadrukken vakbonden en sociale partners het belang van de automatische indexering voor het behoud van de koopkracht van de bevolking. De komende maanden zullen uitwijzen hoe deze plannen zich verder ontwikkelen en welke definitieve impact ze zullen hebben op de inkomens van Belgische burgers.