De Belgische technologiesector heeft in 2025 naar verluidt 70 miljoen euro aan geplande investeringen uitgesteld en 1.500 potentiële banen misgelopen. Dit is een direct gevolg van de hogere Amerikaanse invoerheffingen die onder president Donald Trump werden ingevoerd, zo meldt sectorfederatie Agoria op basis van een eigen studie. De handelsspanningen tussen de Verenigde Staten en Europa hebben al langer een merkbare invloed op de Belgische economie.
De onzekerheid rond het Amerikaanse handelsbeleid wordt gekenmerkt door "grillige en veranderlijke" acties en orders, met beperkte transparantie, zo stelde KBC Economics in april 2025 kbc.com. Zelfs het Amerikaanse Congres zou verrast zijn geweest door de omvang van de wederzijdse tarieven. Er bestaat een reëel risico op escalatie van de handelsoorlog als vergeldingsheffingen leiden tot nog meer handelsbarrières. Tegelijkertijd kunnen de tarieven snel verdwijnen als er een akkoord wordt bereikt of als de druk vanuit de Republikeinse partij toeneemt.
Historische context van handelsspanningen
De vrees voor een handelsoorlog nam al in maart 2018 toe na beslissingen van Donald Trump om een protectionistisch beleid te voeren. Een sterke toename van protectionisme of een totale handelsoorlog vormt een duidelijk risico voor de wereldwijde economische gezondheid, zo analyseerde ING Belgium in juni 2018 Zou een handelsoorlog België pijn doen?. Destijds voerden de Verenigde Staten al aanvullende invoerrechten in op staal en aluminium, met tarieven van respectievelijk 25% en 10%. De Europese Unie reageerde hierop met een geschillenprocedure bij de Wereldhandelsorganisatie (WHO) en legde op haar beurt extra invoerrechten op bepaalde Amerikaanse producten. Het ging toen om 185 "symbolische" Amerikaanse producten, zoals bourbon, jeans en Harley-Davidsons, die werden gekozen om politieke redenen. Macro-economisch gezien werd de directe impact van deze hogere invoerrechten op staal en aluminium op de Europese economie destijds als beperkt ingeschat.
België's afhankelijkheid van buitenlandse vraag
De Belgische economie is sterk afhankelijk van buitenlandse vraag. Volgens een schatting van ING Belgium uit 2018 is 40% van de in België gecreëerde waarde het resultaat van buitenlandse vraag, wat neerkomt op 151 miljard euro in 2017 Zou een handelsoorlog België pijn doen?. Meer dan een derde van de Belgische werknemers, ofwel 1.472.000 mensen in 2017, is werkzaam in de exportsector. Sectoren die het meest kwetsbaar zijn voor een handelsoorlog zijn onder meer industriële, technische, wetenschappelijke en zakelijke ondersteuningsdiensten, groot- en kleinhandel, transport en horeca. In deze sectoren zijn 1.090.000 werknemers afhankelijk van de buitenlandse vraag.
Pogingen tot stabilisatie en juridische strijd
In een poging de handelsrelatie te stabiliseren, heeft het Europees Parlement in maart 2025 het licht op groen gezet voor een herziene handelsdeal met de VS vrt.be. Deze overeenkomst, die vorig jaar zomer werd voorgesteld, omvat een tariefkader waarbij de VS zou instemmen met een 15 procent tariefplafond op de meeste Europese exportgoederen, in ruil voor lagere of geen invoerrechten van de EU op bepaalde Amerikaanse producten. Onder druk van socialisten in het Europees Parlement werden er "veiligheidsmaatregelen" toegevoegd, waaronder een noodremprocedure waarmee Europa snel kan ingrijpen als Amerikaanse voordelen schade toebrengen aan Europese bedrijven. Het akkoord is begrensd tot maart 2028 en moet nog formeel worden goedgekeurd door de Raad van de Europese Unie voordat het in werking kan treden.
Tegelijkertijd heeft het Hooggerechtshof van de VS geoordeeld dat de importtarieven die president Trump had ingesteld, illegaal zijn . Dit besluit volgt op juridische stappen, zoals die van het Amerikaanse pakjesbedrijf FedEx, dat in New York een klacht indiende om terugbetaling te eisen voor onterecht betaalde invoerheffingen. De gevolgen van deze uitspraak zijn nog onduidelijk.
Grote Belgische bedrijven met een jaaromzet van meer dan 200 miljoen euro, zoals Toyota Motor Europe, ExxonMobil Petroleum & Chemical en Janssen Pharmaceutica, opereren in een complex internationaal speelveld waar handelsspanningen een directe impact kunnen hebben op hun financiële prestaties en investeringsbeslissingen fincheck.be. De onzekerheid rond het handelsbeleid blijft een belangrijke factor voor de Belgische economie.