De vijf grootste supermarktketens in België – Aldi, Carrefour, Colruyt, Delhaize en Lidl – schieten tekort in het waarborgen van mensenrechten binnen hun toeleveringsketens. Dit blijkt uit de recent gepubliceerde 'Superlijst Sociaal' ranking, een gezamenlijk initiatief van onder meer Rikolto, Oxfam België en Fairtrade Belgium. Hoewel Lidl de hoogste score behaalde, voldoet geen enkele supermarkt volledig aan de gestelde criteria, wat de sector voor een uitdaging stelt met het oog op toekomstige Europese wetgeving die bedrijven verplicht mensenrechtenschendingen op te sporen en aan te pakken demorgen.be.
Het onderzoek evalueerde de beleidsvoering van de supermarkten op het gebied van mensenrechten, gendergelijkheid en de rechten van landbouwarbeiders, zowel kleine boeren in het mondiale Zuiden als Europese boeren oxfambelgie.be. De bevindingen suggereren dat, ondanks enkele positieve projecten, een consistente en alomvattende aanpak voor alle ketens ontbreekt. De organisaties achter de studie benadrukken dat de resultaten een 'wake-up call' vormen voor de sector, gezien de aanstaande Europese Corporate Sustainability Due Diligence Directive, die vanaf 2027 bedrijven zal verplichten mensenrechtenschendingen in hun toeleveringsketens te identificeren, aan te pakken en te voorkomen rikolto.be.
Lidl onderscheidt zich door jaarlijks risicoanalyses uit te voeren om potentiële problemen in risicovolle ketens te identificeren en hierop te reageren. De supermarktketen toont ook de meeste transparantie over haar leveranciers en heeft als enige een specifieke klachtenprocedure voor haar toeleveringsketens ipsnews.be. Zowel Lidl als Aldi hebben bovendien actieplannen tegen gendergerelateerd geweld voor al hun ketens. Desondanks kan ook Lidl de volledige naleving van mensenrechten niet garanderen.
Aldi bevindt zich in de middenmoot van de ranking. Delhaize, Colruyt en Carrefour behaalden de laagste scores. Hoewel deze laatste drie ketens enkele waardevolle projecten hebben, ontbreekt het hen aan een consistent beleid en transparante rapportage, wat hun positie als achterblijvers verklaart. De 'Superlijst Sociaal' is een initiatief van de Nederlandse denktank Questionmark, in samenwerking met Rikolto, Oxfam België en Fairtrade Belgium, en heeft als doel supermarkten te beoordelen op hun effectieve bijdrage aan een eerlijker voedselsysteem en consumenten te informeren over de inspanningen van supermarkten op het gebied van mensenrechten superlijst.be.
De problematiek van mensenrechtenschendingen in de voedselketens is complex en wijdverspreid. Wereldwijd werken meer dan 800 miljoen mensen in de landbouw, vaak onder onrechtvaardige omstandigheden. Dit omvat kinderarbeid, gebrek aan een leefbaar inkomen, gevaarlijke werkomstandigheden en ongelijke machtsverhoudingen in handelsrelaties. Een cacaoboer in West-Afrika zonder leefbaar inkomen kan bijvoorbeeld gedwongen zijn zijn kinderen op het land te laten werken in plaats van naar school te sturen, wat een vicieuze cirkel van armoede en kwetsbaarheid creëert. Ook in Europa kampen boeren met een zwakke onderhandelingspositie door de machtsconcentratie bij retail en de voedingsindustrie, en werken seizoensarbeiders soms onder schrijnende omstandigheden.