Zeker zeven fertiliteitscentra in België hebben de wettelijke limiet van zes gezinnen per spermadonor overtreden binnen hun eigen ziekenhuis. Dit blijkt uit cijfers die VRT NWS opvroeg bij het Federaal Agentschap voor Geneesmiddelen en Gezondheidsproducten (FAGG) vrt.be. Het FAGG heeft in totaal tien processen-verbaal (pv's) overgemaakt aan het parket, wat heeft geleid tot minstens één lopend gerechtelijk onderzoek in Brussel.
De overtredingen betreffen 35 donoren die door de zeven centra vaker werden gebruikt dan de wettelijk toegestane zes gezinnen. Het FAGG meldt dat het zowel om binnenlandse als buitenlandse donoren gaat, met of zonder genetische afwijkingen bruzz.be. De wettelijke limiet van zes gezinnen per spermadonatie is in België van kracht sinds 2007 en is bedoeld om het risico op incest en de verspreiding van genetische aandoeningen te beperken vrt.be.
Achtergrond van het donorschandaal
De kwestie kwam vorig jaar in een stroomversnelling na de onthulling van een Deense donor die meer dan vijftig kinderen had verwekt in Europa, waaronder in België, en drager bleek te zijn van een genmutatie die kankers kon veroorzaken . Belgische ziekenhuizen, waaronder het UZ Brussel, waren hierbij betrokken. Dit leidde tot een breder onderzoek naar de naleving van de donorregels.
Eerder bleek al dat minstens 93 spermadonoren in België vaker zijn gebruikt dan wettelijk toegestaan, een cijfer dat driemaal hoger ligt dan aanvankelijk bekend was vrt.be. Het FAGG heeft deze hogere cijfers kunnen vaststellen door oude informatie samen te brengen in de nasleep van het donorschandaal. Ook bleek dat zeker 29 buitenlandse spermadonoren met een genetische afwijking bij meer gezinnen zijn gebruikt dan toegelaten in België .
Gerechtelijke gevolgen en reacties
Eén van de zeven fertiliteitscentra ontving een waarschuwing, terwijl voor de overige zes centra één of meerdere pv's zijn overgemaakt aan het parket. Het FAGG kan niet bevestigen of er effectief tien onderzoeken zijn geopend, aangezien het agentschap niet systematisch wordt geïnformeerd over de opvolging van de doorgestuurde dossiers .
Wel is bevestigd dat er al enkele maanden een gerechtelijk onderzoek loopt naar het UZ Brussel. Het parket van Brussel heeft aan BRUZZ bevestigd dat dit onderzoek nog lopende is en zich richt op één centrum in Brussel .
De fertiliteitscentra zelf vermoeden dat het aantal vastgestelde overtredingen nog verder zal oplopen. Ze stellen dat de wettelijke regels in het verleden niet altijd even duidelijk waren, ook al hadden de centra zelf moeten bijhouden hoe vaak het zaad van een donor werd gebruikt, zelfs zonder een nationaal donorregister .
In reactie op het eerdere donorschandaal hebben Vlaamse fertiliteitscentra de samenwerking met de Deense Europese Spermabank (ESB) stopgezet voor nieuwe patiënten. Dit gebeurde nadat bleek dat één donor van de ESB bij maar liefst 39 vrouwen in België was gebruikt, ver boven de wettelijke limiet, en een kankerverwekkende genmutatie bleek te hebben vrt.be. Ouders die al een kind hebben met een donor van de ESB kunnen die donor wel nog gebruiken voor een broer of zus. De ESB is verplicht zich aan de Belgische wetgeving te houden, maar het controlesysteem bleek niet waterdicht.