De hittegolf van eind juni heeft in België geleid tot een ongekende oversterfte, waarbij het aantal bijkomende sterfgevallen de hoogste piek bereikte sinds het begin van de systematische analyses in 2000. Volgens recente cijfers waren er in de meest kritieke periode duizenden overlijdens meer dan gemiddeld.
De impact van de extreme hitte in juni was in België zeer ingrijpend. In eerste instantie meldde de health.belgiube dat er tussen 18 en 29 juni een oversterfte van 39 procent was vastgesteld, wat overeenkwam met 1.222 extra sterfgevallen. Deze cijfers werden echter later naar boven bijgesteld na een uitgebreidere analyse.
Dodelijkste dag van de eeuw
Uit voorlopige gegevens van de statistische dienst Statbel blijkt dat 27 juni een van de dodelijkste dagen van de 21e eeuw in België was. Op die specifieke dag werden 651 overlijdens geregistreerd. Volgens vrt.be was dit, op één uitzondering na, de dag met de hoogste sterftecijfers sinds het begin van de eeuw. De enige dag die dit cijfer overtrof was 10 april 2020, tijdens de eerste coronagolf, toen er 675 mensen stierven.
De hittegolf werd gekenmerkt door zeven opeenvolgende dagen waarbij de temperatuur boven de 30 graden Celsius uitkwam. De piektemperatuur in Ukkel werd op 26 juni gemeten op 35,5 graden. Daarnaast was er sprake van een recordhoogte minimumtemperatuur van 24,1 graden, wat wijst op extreem warme nachten die het herstelvermogen van het lichaam bemoeilijken.
Bijgestelde cijfers en regionale verschillen
Het gezondheidsinstituut Sciensano breidde de analyseperiode uit tot 3 juli, omdat er ook na de piek van de hittegolf een zogenaamd 'na-ijleffect' werd waargenomen. Mensen kunnen namelijk ook enkele dagen na een hitteperiode overlijden aan de gevolgen daarvan. Hierdoor steeg het totale aantal extra sterfgevallen naar 2.000, wat neerkomt op een oversterfte van 48 procent.
Er zijn opvallende verschillen tussen de Belgische gewesten. Wallonië werd het hardst getroffen met een oversterfte van 77 procent (1.059 overlijdens). In Brussel bedroeg de oversterfte 63 procent (188 overlijdens) en in Vlaanderen 31 procent (768 overlijdens). Volgens kan de zware impact in Wallonië mede verklaard worden door hogere ozonconcentraties, aangezien de kern van de hittekoepel in Frankrijk lag, en een lagere algemene levensverwachting, waardoor de bevolking daar mogelijk kwetsbaarder was.
Kwetsbare groepen en bredere impact
Hoewel ouderen het grootste risico lopen — 530 van de aanvankelijk geregistreerde extra sterfgevallen waren personen van 85 jaar en ouder — benadrukken zowel Sciensano als de FOD Volksgezondheid dat de hitte alle leeftijdsgroepen treft. Zo was er ook een significante oversterfte onder mensen jonger dan 65 jaar. In een vroeg stadium rapporteerde redactie24.be dat er in deze jongere leeftijdsgroep 180 bijkomende sterfgevallen waren, een cijfer dat in latere analyses van Sciensano werd bijgesteld naar 280 personen.
De ernst van deze gebeurtenis wordt ook onderstreept door vergelijkingen met eerdere hittegolven. De oversterfte tijdens de hittegolf van augustus 2020 lag op 37,5 procent en in augustus 2006 op 31 procent. De huidige cijfers overtreffen beide records.
De volledige omvang van de tragedie werd verder bevestigd door dekrantenkoppen.be, die meldden dat de oversterfte tussen 18 juni en 1 juli "echt uitzonderlijk" was. De overheid heeft inmiddels lessen getrokken uit deze crisis om de voorbereiding op toekomstige hittegolven te versterken.