Brussel, 17 april 2025 – De Belgische overheid voert de strijd tegen de illegale online verkoop van e-sigaretten en wegwerpvapes op. De Federale Overheidsdienst (FOD) Volksgezondheid heeft in 2024 een aanzienlijke toename gezien in het aantal dossiers rond illegale online verkoop, en zet extra middelen in om deze praktijken aan te pakken. Dit komt bovenop een reeds bestaand verbod op de online verkoop van tabaksproducten en e-sigaretten in België.
In 2024 behandelde de inspectiedienst van de FOD Volksgezondheid maar liefst 6.286 dossiers met betrekking tot de illegale online verkoop van e-sigaretten, een scherpe stijging ten opzichte van de 824 dossiers in 2023. Deze toename is mede te danken aan extra middelen en personeel, waardoor gerichter gecontroleerd en sneller opgetreden kan worden health.belgiube.
Focus op sociale media en online platforms
De inspectiedienst richt zich specifiek op sociale mediakanalen zoals Facebook, Instagram, TikTok en Snapchat. Inspecteurs speuren dagelijks naar verdachte advertenties en berichten, volgen klachten op en verzamelen informatie via 'mystery shopping'. In 2023 werden op Facebook 70 particuliere verkopers geïdentificeerd die vapes direct aanboden, wat resulteerde in de inbeslagname van 5.500 vapes. In 2024 controleerde de dienst 98 profielen en nam 3.800 vapes in beslag .
Hoewel platforms zoals Facebook steeds sneller advertenties verwijderen, proberen verkopers de regels te omzeilen door zich te verbergen in gesloten groepen of vage omschrijvingen te gebruiken. Om deze verborgen verkoop op te sporen, zetten inspecteurs fictieve profielen in. Ook buitenlandse sites en online marktplaatsen zoals Amazon en veilingsites worden gecontroleerd .
Strenge regelgeving en handhaving
De Belgische wetgeving is duidelijk: de online verkoop van e-sigaretten is verboden. Daarnaast gelden er strenge regels voor de verkoop van e-sigaretten in het algemeen. Zo is de verkoop aan minderjarigen verboden, mag de nicotineconcentratie niet hoger zijn dan 20 milligram per milliliter, en zijn kleurrijke verpakkingen en promotie niet toegestaan. Ook is het verboden e-sigaretten zichtbaar uit te stallen in verkooppunten en te verkopen in supermarkten groter dan 400 m² of op tijdelijke verkooppunten zoals festivals allesoverkanker.be.
Vanaf 1 januari 2025 is de verkoop van wegwerp e-sigaretten in België zelfs volledig verboden, waarmee België het eerste land in de Europese Unie is dat deze maatregel invoert persradar.be. Dit verbod is ingegeven door de lage prijs en de aantrekkelijkheid van wegwerpvapes voor jongeren, met smaken als aardbei, banaan en cola. Minister van Volksgezondheid Frank Vandenbroucke benadrukte dat dit een stap is naar een rookvrije generatie en het breken van de macht van de tabakslobby .
Illegale verkoop ook fysiek een probleem
Niet alleen online, maar ook in fysieke winkels wordt de wetgeving overtreden. Uit cijfers van de inspectiedienst van Volksgezondheid blijkt dat in 2024 illegale producten werden aangetroffen in 62,9 procent van de gecontroleerde nachtwinkels en 54,3 procent van de dagwinkels. Ook in supermarkten, gespecialiseerde dampwinkels en tankstations werden overtredingen vastgesteld. In totaal werden dit jaar meer dan 115.000 illegale producten in beslag genomen, een aanzienlijke stijging ten opzichte van de 45.000 producten vorig jaar elsvanhoof.be. De inspecteurs constateren bovendien een toenemende professionalisering van de illegale handel, waarbij georganiseerde misdaad de illegale artikelen aanlevert .
Internationale context
Ook in Nederland is de online verkoop van vapes verboden, maar onderzoek van RTL Nieuws in oktober 2023 toonde aan dat het nog steeds eenvoudig is om online vapes te bestellen, ook voor minderjarigen rtl.nl. Deskundigen spraken toen van 'symboolwetgeving' en waarschuwden voor de schade aan jongeren. Dit onderstreept de uitdagingen waar overheden voor staan bij het handhaven van online verkoopverboden.
De Belgische overheid blijft echter vastberaden om de illegale online verkoop van vapes aan te pakken en zo de volksgezondheid, met name die van jongeren, te beschermen.