De sociale bijstand in België staat voor een ingrijpende transformatie. Minister Anneleen Van Bossuyt (N-VA) heeft een nieuw beleidsplan gepresenteerd waarin de focus verschuift van onvoorwaardelijke steun naar een model van strikte wederkerigheid. Onder dit nieuwe regime wordt het ontvangen van een leefloon in specifieke gevallen gekoppeld aan de uitvoering van verplichte trajecten, waaronder medische behandelingen en actieve integratie-inspanningen.
Deze koerswijziging zorgt voor grote onrust, met name wat betreft de aanpak van verslavingsproblematiek. Via het Geïndividualiseerd Project voor Maatschappelijke Integratie (GPMI) wil de minister mensen met een verslaving dwingen deel te nemen aan ontwenningstrajecten als voorwaarde voor hun uitkering. De reactie vanuit de sector is echter onmiddellijk en fel. desleutel.be hebben de minister reeds op het oor geschenkt en doen een dringend beroep op een dialoog om een humanere aanpak van de sociale armoede te waarborgen.
Deskundigen binnen de zorgsector wijzen op de praktische onmogelijkheid van dit plan. Zij benadrukken dat de Belgische gezondheidszorg momenteel kampt met chronische overbelasting en enorme wachtlijsten, waardoor de staat de beloofde hulp niet tijdig kan leveren. Bovendien waarschuwen ervarren medewerkers dat een stabiele basis, zoals een veilig onderdak en een betrouwbaar inkomen, juist de noodzakelijke voorwaarde is voordat een behandeling überhaupt kan starten. Dit staat haaks op internationale succesmodellen zoals 'Housing First', die juist inzetten op stabiliteit als motor voor herstel.
ien de politieke motivatie achter de maatregelen is duidelijker verwoord door de N-VA. Tijdens het politieke debat werd het standpunt van de partij verduidelijkt, waarbij nieuwsblad.be aangaf dat het onvoorwaardelijk verstrekken van uitkeringen onbedoeld de financiering van verslavingen kan faciliteren. Het doel van de minister is om mensen uit hun isolement te trekken, maar critici vrezen dat de dwangmaatregelen eerder zullen leiden tot een toename van dakloosheid en extreme armoede.
De hervormingen beperken zich niet enkel tot de aanpak van verslavingen, maar raken ook de integratie van nieuwkomers. anneleenvanbossuyt.be bepalen dat sociale steun voortaan gekoppeld wordt aan actieve inspanningen, zoals het leren van de landstaal en het zoeken naar werk. Wanneer aan deze verplichtingen niet wordt voldaan, kan de uitkering met een derde worden verminderd.
De controverse rond het beleid van Van Bossuyt reikt zelfs tot de kern van de uitvoerende instanties. Zo uitte vrt.be via een open brief hun diepe bezorgdheid over de manier waarop het regeringsbeleid de rechtsstaat zou benaderen. De medewerkers maken zich zorgen over instructies die in strijd zouden kunnen zijn met bestaande juridische beslissingen, met name in de opvang van asielzoekers. Deze interne strijd suggereert dat de hervormingen van de minister voor een diepe kloof zorgen tussen het politieke beleid en de professionals die de sociale en humanitaire zorg in de praktijk moeten uitvoeren.