De Australische internetwaakhond eSafety heeft een onderzoek ingesteld naar de naleving van het socialemediaverbod voor jongeren onder de 16 jaar door grote socialemediabedrijven. Dit verbod, dat sinds december vorig jaar van kracht is, maakt Australië het eerste land ter wereld met een dergelijke brede leeftijdsgrens voor sociale media vrt.be.
Het verbod omvat platforms zoals Facebook, Instagram, Snapchat, TikTok, X en YouTube. Oorspronkelijk was YouTube vrijgesteld, maar na een onderzoek waaruit bleek dat 37 procent van de ondervraagde kinderen schadelijke content op het platform tegenkwam, werd besloten ook YouTube onder de regulering te laten vallen vrt.be. Schadelijke content omvat onder meer seksistische, vrouwenhatende of haatdragende ideeën, gevaarlijke online challenges en content die ongezonde eet- of sportgewoonten aanmoedigt.
Verantwoordelijkheid bij platforms
De wet legt de verantwoordelijkheid voor de handhaving van de leeftijdsgrens bij de socialemediaplatforms zelf. Zij moeten voorkomen dat kinderen onder de 16 jaar een account aanmaken en bestaande accounts van minderjarigen blokkeren. Bij overtreding kunnen boetes oplopen tot ongeveer 43 miljoen dollar . De Australische regering heeft de wet ingevoerd om jongeren te beschermen tegen de druk, angst en criminaliteit die met sociale media gepaard kunnen gaan nos.nl.
Een maand na de invoering van het verbod, in januari, meldde de Australische toezichthouder dat ruim 4,7 miljoen socialmedia-accounts offline waren gehaald. Dit werd gezien als een positief teken dat de platforms serieuze stappen ondernamen om accounts van gebruikers onder de 16 jaar tegen te gaan .
Uitdagingen en internationale interesse
Ondanks de initiële successen blijkt de handhaving in de praktijk nog niet waterdicht. Twee maanden na de invoering van het verbod gaven Australische jongeren aan dat er voor hen weinig was veranderd. Sommigen gebruikten gezichtsscans die hen ouder inschatten, terwijl anderen nieuwe accounts aanmaakten met valse leeftijdsgegevens nos.nl. De technologie voor leeftijdsverificatie, vaak uitgevoerd door gespecialiseerde techbedrijven, blijkt nog niet volledig betrouwbaar te zijn.
Het Australische verbod heeft internationaal veel aandacht getrokken. Landen zoals Denemarken, Noorwegen, Griekenland, Frankrijk en Maleisië overwegen een soortgelijk beleid. Ook de Europese Commissie en de nieuwe Nederlandse coalitie kijken naar de mogelijkheid van een Europees verbod op sociale media voor kinderen tot 15 jaar . In Nederland riepen 1400 artsen, wetenschappers en deskundigen vorig jaar al op tot leeftijdsregels voor smartphones en sociale media, wat leidde tot een advies van het demissionaire kabinet om sociale media en smartphones pas vanaf 15 jaar toe te staan. Dit bleef echter bij een richtlijn.
De Australische regering, onder leiding van premier Anthony Albanese, kondigde in september vorig jaar al aan een minimumleeftijd van 16 jaar te willen invoeren. Albanese benadrukte het belang van "echte ervaringen met echte mensen" en stelde dat sociale media de samenleving beschadigen . Een parlementair onderzoek naar de effecten van sociale media op de mentale gezondheid van tieners lag mede ten grondslag aan de wetgeving.