De Amerikaanse Food and Drug Administration (FDA), de nationale medicijnautoriteit, staat onder aanzienlijke druk door recente maatregelen van de Amerikaanse regering. Duizenden medewerkers zijn ontslagen en er zijn plannen voor de invoering van importheffingen op geneesmiddelen. Deze ontwikkelingen, die passen binnen het "America First"-beleid van de voormalige president Donald Trump, hebben potentieel grote gevolgen voor zowel de Amerikaanse als de Europese medicijnmarkt erasmusmagazine.nl.
Begin april 2025 werden ongeveer 3.500 medewerkers van de FDA ontslagen, waaronder personeel dat cruciaal is voor de beoordeling van nieuwe geneesmiddelen. Deze ontslagen zijn onderdeel van een bredere strategie om de Amerikaanse overheid te verkleinen. Tegelijkertijd heeft Trump aangekondigd importheffingen op geneesmiddelen te willen invoeren. Het doel hiervan is om de productie van medicijnen naar de Verenigde Staten te verplaatsen en zo de afhankelijkheid van landen als China en India te verminderen .
Carin Uyl-de Groot, hoogleraar Health Technology Assessment aan de Erasmus School of Health Policy & Management, uit haar zorgen over deze combinatie van maatregelen. Zij stelt dat het ontslaan van experts die verantwoordelijk zijn voor goedkeuringen, terwijl tegelijkertijd de productie naar de VS wordt gehaald, een "vreemde combinatie" is. Volgens haar zal dit onvermijdelijk leiden tot vertragingen in het beoordelingsproces van nieuwe medicijnen en mogelijk hogere kosten voor bestaande geneesmiddelen .
De impact van dergelijke importheffingen is eerder al een punt van discussie geweest. Een Amerikaanse handelsrechtbank heeft in mei 2024 geoordeeld dat Trumps wereldwijde invoerheffingen van 10 procent op een groot deel van de import naar de Verenigde Staten onwettig waren. Een panel van federale rechters concludeerde dat deze algemene invoerheffingen niet gerechtvaardigd waren onder een wet uit de jaren 70. Dit vonnis kwam voort uit een zaak die was aangespannen door kleine bedrijven vrt.be. Trump had deze heffingen in februari van dat jaar ingesteld, kort nadat eerdere tarieven door het Hooggerechtshof waren verworpen .
De bredere context van Trumps beleid toont een patroon van ingrijpen in onafhankelijke overheidsorganen. Zo werd in april 2026 de voltallige onafhankelijke adviesraad van de National Science Foundation (NSF) door Trump ontslagen. De NSF, een van de grootste wetenschappelijke subsidieverstrekkers ter wereld, had 75 jaar lang als een apolitiek overheidsorgaan gefunctioneerd nrc.nl. Dit illustreert een tendens om overheidsinstanties die als onafhankelijk werden beschouwd, meer onder politieke controle te brengen.
De bezuinigingen en ontslagen bij de FDA kunnen ook gevolgen hebben voor de toelating van medicijnen in Europa. Hoewel de EU een eigen medicijnautoriteit heeft, de European Medicines Agency (EMA), zijn er vaak raakvlakken en samenwerkingen tussen de Amerikaanse en Europese regulerende instanties. Vertragingen in de goedkeuring van medicijnen in de VS kunnen indirect invloed hebben op de beschikbaarheid en ontwikkeling van nieuwe therapieën wereldwijd.
De Europese Commissievoorzitter Ursula von der Leyen had in mei 2024 een gesprek met de Amerikaanse president, waarin onder meer de situatie in het Midden-Oosten en de samenwerking met regionale partners werden besproken. Er werd toen ook gesproken over goede vooruitgang richting tariefverlagingen . Echter, de recente ontwikkelingen rond de FDA en de plannen voor importheffingen op medicijnen lijken een andere koers aan te geven, wat mogelijk nieuwe spanningen kan veroorzaken in de trans-Atlantische handelsrelaties.